Głoski i litery

Baza wiedzy, Fonetyka, Język   

Tym razem zajmę się zagadnieniem, które z czystym sumieniem można określić jako elementarne. I chociaż jest ono omawiane już na wczesnym etapie edukacji, okazuje się, że istnieje zapotrzebowanie, by wspomnieć o nim również w tym miejscu, zwłaszcza że jego nieznajomość lub znajomość niepełna w praktyce uniemożliwia na dalszym etapie edukacji opanowanie elementarnych wiadomości i umiejętności z zakresu słowotwórstwa.

Chodzi o różnice między głoską a literą. Chociaż samo rozróżnienie tych pojęć nie jest dla większości użytkowników języka problemem, o tyle już zastosowanie tej wiedzy w praktyce bywa dla wielu kłopotliwe, zwłaszcza jeśli w grę wchodzi znak i, którego rola może być dwojaka.

Dla ścisłości należy zauważyć, że sprawa jest o wiele bardziej skomplikowana niż się wydaje, dlatego, żeby nie mącić w głowach tym, którzy szukają najważniejszych wiadomości na ten temat, ograniczę się do tego, co absolutnie niezbędne. Temat dotyczący rodzajów głosek omówię w odrębnym artykule.

Definicja litery i alfabetu; alfabet polski

Litera jest to znak graficzny stanowiący najmniejszą, niepodzielną cząstkę wypowiedzi pisemnej.

Alfabet jest zbiorem wszystkich liter występujących w danym języku.

Alfabet polski składa się z 35 lub 32 (źródło tej rozbieżności podaję nieco niżej) znaków (liter):

a, ą, b, c, ć, d, e, ę, f, g, h, i, j, k, l, ł, m, n, ń, o, ó, p, q, r, s, ś, t, u, v, w, x, y, z, ź, ż

Znaki: ą, ć, ę, ł, ń, ó, ś, ź, ż są typowe dla alfabetu polskiego. Co prawda niektóre z nich znaleźć można w innych językach, ale niekoniecznie pełnią one tę samą funkcję co w polszczyźnie.

Należy zauważyć, iż niektóre źródła podają inną liczbę liter w polskim alfabecie, co jest związane z dwuznacznym statusem liter q, v oraz x, które występują tylko w ograniczonej liczbie wyrazów i wyrażeń pochodzenia obcego, często obocznie z rodzimymi odpowiednikami: kw, w, ks. Jeśli je pominiemy, otrzymamy tylko 32 znaki.

Dzielenie wyrazów na litery

Aby podzielić wyraz na litery, oddzielamy po prostu od siebie tworzące go znaki alfabetu:
k-w-i-a-t (5 liter),
p-o-l-i-c-j-a-n-t (9 liter),
u-c-z-e-ń (5 liter),
n-a-u-c-z-y-c-i-e-l (10 liter).

Jak widać, licząc litery w wyrazie, nie sposób się pomylić!

Definicja głoski; różnica między literą a głoską

Głoska to najmniejszy i niepodzielny dźwięk mowy dający się wyodrębnić słuchem.

Różnica między głoską a literą jest taka, że:

Głoski słyszymy i wymawiamy.
Litery widzimy i zapisujemy.

Różne sposoby oznaczania głosek w piśmie, dzielenie wyrazów na głoski

Aby podzielić wyraz na głoski, należy:
1. Wymówić wyraz głośno i powoli.
2. Wyodrębnić w nim wszystkie słyszalne dźwięki mowy.
3. Zwrócić uwagę na dwuznaki oraz literę i, która nie zawsze oznacza głoskę.

W większości przypadków jednej wymawianej w danym wyrazie głosce odpowiada jedna zapisana litera:

p-o-l-e (4 litery, 4 głoski),
d-o-m-e-k (5 liter, 5 głosek),
p-i-s-t-o-l-e-t (8 liter, 8 głosek),
k-o-m-p-u-t-e-r (8 liter, 8 głosek).

Nie zawsze jednak tak jest. Przy dzieleniu wyrazów na głoski nie należy sugerować się tym, jak dany wyraz się pisze, lecz tym, jak się go wymawia. Nie każda litera w wyrazie jest wymawiana. Zdarza się, że jedną głoskę oznacza się w piśmie za pomocą dwóch, a nawet trzech liter. Dlatego proponuję uważnie przeczytać kolejne rozdziały.

Dwuznaki

Połączenia liter: ch, cz, dz, , , sz, rz oznaczają jedną głoskę — są to tzw. dwuznaki.

W związku z tym wyraz chrząszcz dzieli się na głoski w ten sposób (na czerwono zaznaczono dwuznaki):

chsz-ą-szcz.

W wyrazie chrząszcz widzimy więc 9 liter, ale słyszymy tylko 5 głosek!

Podobnie w wyrazie porzeczka:

p-o-ż-e-cz-k-a.

W wyrazie porzeczka jest również 9 liter, ale tylko 7 głosek!

I — zmiękczenie czy głoska?

Na początek uwaga: zmiękczenia w języku polskim oznacza się kreseczką nad literą lub za pomocą znaku i. W transkrypcji fonetycznej (uproszczonej na potrzeby tego artykułu) miękkość głoski oznaczam kreską nad oznaczającą ją literą (np. ś, ć) lub apostrofem za nią (np. w`, p`). Jest to praktyka przyjęta w językoznawstwie, a przyczyny tego rozróżnienia omówię przy okazji innego artykułu.

Połączenia typu: wi, si, pi, mi mogą oznaczać jedną lub dwie głoski.

Litera i jest znakiem głoski tylko wtedy, gdy ją w danym słowie wyraźnie słyszymy i wymawiamy, np. w wyrazach:
ź-i-m-a (zima),
p`-i-w-ń-i-c-a (piwnica),
f`-i-l`-i-p`-i-n-y (Filipiny),
dź-i-k (dzik).

Jeżeli w jakimś wyrazie litera i nie jest słyszana ani wymawiana, nie jest ona znakiem głoski, lecz zmiękczenia spółgłoski, która występuje przed nią, np. w wyrazach:
k-w`-a-t (kwiat),
p`-ą-t-e-k (piątek),
ń-e-m`-e-c (Niemiec),
ź-e-m`-a (ziemia),
-e-ń (dzień).

Dla przykładu: w wyrazie ziemia nie słyszymy połączenia z + i, lecz po prostu ź. Podobnie w pozostałych przykładach.

W wyrazie dzień litera i oznacza zmiękczenie głoski oznaczanej dwuznakiem dz, dlatego pierwsza głoska w tym wyrazie jest oznaczana za pomocą trzech liter.

Jak łatwo i bezbłędnie rozpoznać, kiedy litera i oznacza głoskę, a kiedy tylko zmiękczenie? Pomocna tu będzie następująca zasada:

Jeżeli litera i występuje przed samogłoską, nie oznacza ona głoski, lecz jest tylko znakiem zmiękczenia poprzedzającej ją spółgłoski.
Jeżeli litera i występuje przed spółgłoską albo na końcu wyrazu, oznacza samodzielną głoskę, a jednocześnie zawsze jest znakiem zmiękczenia poprzedzającej ją spółgłoski (wyrazy, w których i występuje po samogłosce, są bardzo, ale to bardzo nieliczne).
Jeżeli litera i występuje na początku wyrazu, oznacza samodzielną głoskę.

Zasadę tę potwierdzają wyżej podane przykłady.

Problem wymowy spółgłosek miękkich i zmiękczonych omawiam w oddzielnym artykule.

Pisownia zmiękczeń

Wielu uczniów ma problemy z pisownią zmiękczeń, np. nie wiedzą, kiedy wybrać ś, a kiedy si. Zasada jest prosta i wynika z reguły podanej powyżej:

Jeśli spółgłoska miękka występuje przed samogłoską, jej miękkość oznaczamy za pomocą litery i.
Jeśli spółgłoska miękka występuje przed inną spółgłoską, jej miękkość oznaczamy kreseczką.

Można się o tym przekonać, jeszcze raz analizując przykłady przytoczone w poprzednim rozdziale.

W języku polskim nie ma ani jednego wyrazu, w którym głoska miękka symbolizowana literą ć, ń, ś, ź lub dwuznakiem poprzedzałaby samogłoskę.

Różne sposoby oznaczania tej samej głoski

Ta sama głoska w różnych wyrazach może być oznaczana na różne sposoby. Oto kilka typowych przykładów:
może (=jest w stanie, potrafi) — morze (np. Bałtyk)
Bug (nazwa rzeki) — Bóg (w Niebie)
chała (rodzaj bułki) — hałas
śniegsiano
-w-i-gdzi-e-ń

Ten ostatni przykład pokazuje, że wbrew temu, co myśli większość użytkowników języka, w polszczyźnie pojedyncza głoska może być oznaczona w piśmie za pomocą nie tylko dwóch, ale nawet trzech liter — chodzi oczywiście o zapis głoski jako dzi w ostatnim przykładzie (i zmiękcza tutaj głoskę oznaczoną dwuznakiem przed samogłoską). Żadnych innych dwuznaków w wyrazach polskich nie zmiękcza się w ten sposób.

Komentarze (301) do “Głoski i litery”

  1. Dorotka stwierdza:

    mam pytanie.. jak się ma zasada zmiękczeń do wurazów: siKorka, sitko, siny, siłacz, itd.

  2. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Tak, jak napisałem:

    Jeżeli litera i występuje przed spółgłoską (…), oznacza samodzielną głoskę (ale jednocześnie zawsze jest znakiem zmiękczenia poprzedzającej ją spółgłoski).

    W tych wyrazach i pełni więc funkcję podwójną. Jest samodzielną głoską, a jednocześnie zmiękcza spółgłoskę poprzedzającą, np. wyraz sikorka wymawiamy: ś-i-k-o-r-k-a. Tak więc spółgłoska ś występuje tu przed samogłoską i. Chodzi Pani zapewne o to, dlaczego w związku z tym nie zapisuje się tego wyrazu jako *siikorka? Właśnie dlatego że i pełni tu podwójną funkcję, więc nie ma potrzeby stosowania dodatkowego wykładnika miękkości.

  3. Asia stwierdza:

    a Jakie czy do zmiekczeni likterą i Pasuje wyraz cień ?

  4. Łukasz Rokicki stwierdza:

    W wyrazie cień miękkość głoski ć jest oznaczana w piśmie za pomocą litery i, zgodnie z zasadą dotyczącą pisowni zmiękczeń przed znakami samogłosek.

  5. mama_kordianka stwierdza:

    Witam serdecznie

    To tak dla jasności, ile, w wyrazie sikorka, jest liter, a ile głosek?

    Z góry dzięuję,
    pozdrawiam,
    e.

  6. Łukasz Rokicki stwierdza:

    7 liter (s-i-k-o-r-k-a)
    7 głosek (ś-i-k-o-r-k-a)

  7. kaz stwierdza:

    Bardzo proszę jeszcze o podanie liczby głosek w wyrazach: radio, melodia, magia i hiena.

  8. Łukasz Rokicki stwierdza:

    radio – 4 głoski
    melodia – 6
    magia – 4
    hiena – 4
    Oczywiście przy założeniu synchronicznej (czyli modelowej) wymowy głosek zmiękczonych.

  9. Anjabaa stwierdza:

    Witam, tak sie właśnie zastanawiam jak mam wytłumaczyc dziecku z pierwszej klasy jak to jest z tymi literami i głoskami w wyrazach ze zmiekczenaimi np. Zuzia, zielona?

  10. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Wydaje mi się, że w powyższym artykule wyjaśniłem wszystko, co potrzebne. Można jeszcze poszukać tutaj: http://lukaszrokicki.pl/2011/12/12/podzial-glosek-polskich/
    Co do tłumaczenia, to wszystko zależy od tego, co dokładnie chce Pani wytłumaczyć: czy pisownię czy zasady podziału na głoski
    Jeśli chodzi o pisownię, to proszę skorzystać z zasady:

    Jeśli spółgłoska miękka występuje przed samogłoską, jej miękkość oznaczamy za pomocą litery i.
    Jeśli spółgłoska miękka występuje przed inną spółgłoską, jej miękkość oznaczamy kreseczką.

    Jeśli natomiast problem sprawia podział na głoski, to należy posłużyć się odwróceniem tej zasady:

    Jeżeli litera i występuje przed samogłoską, nie oznacza ona głoski, lecz jest tylko znakiem zmiękczenia poprzedzającej ją spółgłoski.
    Jeżeli litera i występuje przed spółgłoską lub na początku albo na końcu wyrazu, oznacza samodzielną głoskę (ale jednocześnie zawsze jest znakiem zmiękczenia poprzedzającej ją spółgłoski).

    Przy podziale na głoski najważniejsze jest to, czy i jest słyszalne (wtedy jest głoską) czy nie (wtedy jest tylko znakiem zmiękczenia).

  11. laura18 stwierdza:

    Witam serdecznie 🙂

    wyrazy niezapominajka i niedźwiedź ile mają głosek ?
    czy dobrze to zrobiłam :
    niezapominajka : ń-e-z-a-p-o-m-i-n-a-j-k-a
    niedźwiedź : ń-e-dź-w’-e-dź

  12. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Tak, dobrze Pani podzieliła. Pozwolę sobie tylko na małe uściślenie. Otóż w wyrazie niezapominajka głoska m też powinna być zmiękczona (m’). Jednak na potrzeby szkolne zaproponowany podział w zupełności wystarczy.

  13. laura18 stwierdza:

    Mam jeszcze jedno pytanie : Ile samogłosek i spółgłosek mają te wyrazy ?

  14. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Na czerwono zaznaczam samogłoski:
    ń-e-z-a-p-o-m’-i-n-a-j-k-a — 6 samogłosek, 7 spółgłosek
    ń-e-dź-w’-e-dź — 2 samogłoski, 4 spółgłoski

  15. laura18 stwierdza:

    Dziękuje bardzo mi Pan pomógł.

  16. Faustyna stwierdza:

    Dzięki za pomoc 🙂 🙂 🙂

  17. Anna stwierdza:

    O, czyli z ostatniego Pana postu wynika, że najpierw musimy podzielić wyraz na głoski, a dopiero potem liczymy ile jest samogłosek, a ile spółgłosek. Dobrze rozumiem? To mnie bardzo zaciekawiło…

  18. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Wcale tak nie wynika (nie podałem przecież metody, tylko zobrazowałem wynik końcowy). A nawet gdyby, to ciekawi mnie powód Pani zaciekawienia, że tak się przewrotnie wyrażę. Podałem jedną z metod, najbardziej „obrazową” i najpewniejszą; taką, która najbardziej nadawała się do użycia w komunikacji pisanej. Można też oczywiście głoskować wyraz i liczyć na bieżąco, proszę tylko uważać, żeby się nie pomylić przy dłuższych słowach, gdyż jeśli ktoś chce policzyć jednocześnie samogłoski i spółgłoski, łatwo się może w takim wypadku popełnić błąd. Jest jeszcze jedna metoda: najpierw policzyć liczbę wszystkich głosek w wyrazie, a następnie wyklaskać wyraz (lub wyskandować) — liczba klaśnięć oznaczać będzie liczbę samogłosek (bo jest ona równa liczbie sylab, a sposobem, który podałem, właśnie ją się określa). Tyle że w sposobie z odejmowaniem istnieje ryzyko błędu rachunkowego (mówię oczywiście o uczniach, chociaż i dorośli liczą często w sposób niezwykle „kreatywny”), łatwiej więc szybko policzyć samogłoski i spółgłoski.

  19. Ewa stwierdza:

    Witam:)Mam pytanie dotyczące wyrazu” świeci”. Czy dany podział jest prawidłowy?

    świeci – ś w’ e ć i-5 glosek?

    Jeśli tak czy prawidłowa wymowa tych głosek to: /ś f j e ć i/ ?
    Jak będę wymawiała głoski przy wyrazie ń e dź w’e dź, bo slyszę /ń e dź w j e dź/…a tu już liczba glosek się zmienia. Bardzo proszę o pomoc.

  20. Łukasz Rokicki stwierdza:

    1. Wyraz świeci ma 5 głosek. Uwzględniwszy zachodzące w nim zjawiska fonetyczne, należałoby go podzielić w ten sposób: ś-f’-e-ć-i.
    2. Wyraz niedźwiedź: ń-e-dź-w’-e-ć.
    I wyjaśnienie. W wyrazie świeci faktycznie następuje upodobnienie fonetyczne pod względem dźwięczności, wskutek którego następuje zmiana jakościowa: w’->f’. W wyrazie niedźwiedź następuje zwykle typowe dla polszczyzny ubezdźwięcznienie w wygłosie – zmiana jakościowa: dź->ć.
    Jeśli chodzi o obecność j po w lub f, to raczej wśród głosek szczelinowych nie zauważamy tendencji do wymowy asynchronicznej wariantów zmiękczonych, chociaż oczywiście w wymowie poszczególnych osób różne zjawiska mogą występować.

  21. Wiktor stwierdza:

    Jak podzielić na sylaby wyraz „społeczności”? Czy tak jest dobrze spo-łecz- no- ści?

  22. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Tak, dobrze jest.

  23. Ewa stwierdza:

    Witam ponownie:> Jak to jest, że wymawiając: radio, melodia itp. słyszę /j/…czy blędem jest podzielić te wyrazy na głoski- wymawiając w ten sposób: r-a-d-j-o, m-e-l-o-d-j-a? Jak podzielilby Pan wyraz „dzięcioł”? pozdrawiam serdecznie

  24. Łukasz Rokicki stwierdza:

    1. Jak to jest? Po prostu tak się mówi. Jeśli chodzi o poprawność podziału, to wszystko zależy od tego, czy będziemy go dokonywać według zasad szkolnych, czy starając się oddać obserwowany sposób wymowy.
    2. Tu sprawa jest prosta: dź-ę-ć-o-ł. Obie głoski miękkie są tu typowymi głoskami środkowojęzykowymi, których wymowa jest synchroniczna – i z definicji, i w praktyce.

  25. Ewa stwierdza:

    Bardzo dziękuję za odpowiedź. Cieszę się , że trafiłam na stronę, a raczej na osobę z tak szeroką wiedzą. Jestem początkującą nauczycielką. Niedługo zaczynam drugi rok pracy(klasy I-III). Nie ukrywam, że najwięcej niewiadomych dotyczy języka polskiego:)…a nie zawsze znajdą się chętni do udzielenia odpowiedzi. Starsze koleżanki z pracy ukończyły kursy glottodydaktyki i uczą dzieci dzielić na głoski”starając się oddać obserwowany sposób wymowy” np. dź-e-ń-ć-o-ł, p-j-ó-r-o…boję się czy nie zrobię krzywdy ucząc w ten sam sposób, bo z tego co Pan pisze według szkolnych zasad liczba głosek będzie się różniła( na szczęście w klasach I-III nie zapisuje się ich , tylko liczy). Czy mogłabym liczyć na korepetycje drogą internetową?pozdrawiam serdecznie

  26. Łukasz Rokicki stwierdza:

    No tak, ale w danej grupie dzieci, jeśli jest odpowiednio liczna, nie wszystkie będą wymawiały dany wyraz w jednakowy sposób. Podany przeze mnie sposób wymowy i podziału dź-ę-ć-o-ł jest raczej pewnym wzorcowym modelem. Niektóre będą hiperpoprawnie forsować tu nosówkę ę, chociaż raczej nie zrobią tego czysto. Inne posłużą się dyftongiem en, a jeszcze inne po odnosowionym e dodadzą u niezgłoskotwórcze… Co nieco wspomniałem o tym w artykule Podział głosek polskich. Jeśli chodzi o zmiękczenia to problem jest podobny, jeśli nie większy — vide: Wymowa spółgłosek miękkich i zmiękczonych.
    Korepetycji z zasady nie udzielam, natomiast jeśli pojawią się jakieś pytania, być może odpowiem, jeśli czas pozwoli. Czasem miewam taki „kocioł”, że ani czasu, ani sił nie wystarcza…

  27. Ewa stwierdza:

    Ma Pan całkowitą rację. Jeszcze raz bardzo dziękuję. Mam nadzieję, że wraz z początkiem roku nie zasypię Pana górą pytań:)życzę dużo sił 🙂

  28. sylwia stwierdza:

    witam bardzo proszę o pomoc – wyraz podręcznik ma 9 czy 8 głosek? według mnie 9 ale moja córka przyszła ze szkoły i powiedziała że powinno być 8 dlaczego skoro w końcówce wyrazu czyli -nik -i jest przed spółgłoską?

  29. Łukasz Rokicki stwierdza:

    p-o-d-r-ę-cz-ń-i-k. Jak widać, jest 9 głosek. Nawet skłonny jestem uznać, że 10, jeśli uwzględnimy fakt, że w wymowie wielu osób występuje asynchroniczna wymowa nosówki ę. Ale 8? Chyba tylko jeśli ktoś ma czkawkę i „połyka” to i

  30. sylwia stwierdza:

    dziękuję bardzo

  31. joanna stwierdza:

    a jak podzielic te wyrazy banan okulary slon motyl zebra dom slonce kwiatek pies wazon chmura

  32. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Przecież wyjaśniłem wszystko w artykule i komentarzach pod nim.

  33. agacia stwierdza:

    dzięki przydało się będe tu zaglondała

  34. monika stwierdza:

    Witam,
    Bardzo proszę o podział na głoski wyrazu drzewo
    Pozdrawiam

  35. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Odpowiadam: d-ż-e-w-o.
    Spotykana jest jednak uproszczona wymowa dż-e-w-o, tyle że ma ona charakter regionalny albo wynika ze zwykłej niestaranności.

  36. jarek stwierdza:

    Proszę o pomoc w zadaniu:
    Podaj przykład sytuacji, w której wymawiamy kolejne głoski danego słowa. Następnie odczytaj w taki sposób dwa dowolne wyrazy.Co udało ci się zaobserwowac?

  37. ola stwierdza:

    Witam, czy prawidłowo podzieliłam wyraz brzoskiwnia na głoski? b-rz-o-s-k-w-i-ni-a? z góry dziękuję za odpowiedź.

  38. Łukasz Rokicki stwierdza:

    W zasadzie tak, chociaż… Z tym że w wyrazie tym w zatraca swą wdzięczność pod wpływem bezdźwięcznego k i jest wymawiane jako f.
    b-ż-o-s-k-f`-i-ń-a

  39. Zygmunt stwierdza:

    Witam
    Dotyczy wyrazu: miejscowość. Proszę o podział na głoski i określenie cech głosek. Mam problem z miEJscowość.

    Zygmunt

  40. Łukasz Rokicki stwierdza:

    m`-e-j-s-c-o-w-o-ś-ć
    Na temat cech głosek pisałem tutaj: http://lukaszrokicki.pl/2011/12/12/podzial-glosek-polskich/

  41. kg stwierdza:

    Nie mam pytań, ale podziękowanie za rzeczowe i precyzyjne opisy. Gratuluję wartościowego wkładu w „mądrość” internetu! Warto by tak porządne opisy umieszczać w Wikipedii. Pozdrawiam!

  42. Mama Hani stwierdza:

    Witam Pana,
    również chciałam wyrazić podziw i podziękowanie!
    Czy mógłby Pan rozwiać moje wątpliwości w kwestii wyrazów „cukinia” i „pietruszka”? Ile w nich jest głosek, ile samogłosek?

  43. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Dziękuję!
    c-u-k’-i-ń-a — k jest tu zmiękczone, drugie i w zapisie jest tylko oznaczeniem miękkości
    p’-e-t-r-u-sz-k-a — p jest zmiękczone, i jest tylko zmiękczeniem
    Tak to wygląda modelowo. W praktyce wymowa spółgłosek zmiękczonych jest problematyczna. Proszę zajrzeć do innego artykułu, który poświęciłem temu zagadnieniu: http://lukaszrokicki.pl/2012/03/09/wymowa-spolglosek-miekkich-i-zmiekczonych/
    Tak więc w wyrazie cukinia modelowo jest 6 głosek, w tym 3 samogłoski, a w wyrazie pietruszka 8 głosek, w tym 3 samogłoski.

  44. Mama Hani stwierdza:

    Bardzo Panu dziękuję – i za cukinię, i za pietruszkę:-)
    Serdecznie pozdrawiam!

  45. Wiktoria stwierdza:

    Dzień dobry.! nie wiem czy jak pisze Podkreśl wyrazy, w których „i” nie jest znakiem samogłoski.
    TO CHODZI O TĄ PRZED CZY PO .? PROSZĘ O POMOC JUTRO MAM Z TEGO SPRAWDZIAN .! z GÓRY DZIĘKUJE.!

  46. lidia stwierdza:

    Witam, a wyraz zdjęcie? Bardzo prosze o pomoc, czy to będzie 6 glosek czy 7?

  47. Łukasz Rokicki stwierdza:

    > Lidia
    z-d-j-ę-ć-e — 6 głosek (po „szkolnemu”)
    W praktyce spotykamy się też z wymową asynchroniczną: z-d-j-e-ń-ć-e

    > Wiktoria
    Przepraszam, ale mimo najszczerszych chęci nie jestem w stanie zrozumieć drugiej części pytania.
    Jeśli chodzi o rozróżnianie, kiedy i jest znakiem głoski, a kiedy nie, przypominam zasadę, którą zapisałem w powyższym artykule:

    Jeżeli litera i występuje przed samogłoską, nie oznacza ona głoski, lecz jest tylko znakiem zmiękczenia poprzedzającej ją spółgłoski.
    Jeżeli litera i występuje przed spółgłoską lub na początku albo na końcu wyrazu, oznacza samodzielną głoskę (ale jednocześnie zawsze jest znakiem zmiękczenia poprzedzającej ją spółgłoski).

  48. wiki stwierdza:

    ja bym chciała jakiś zadania bo przygotowywuję się do sprawdzianu a nie jakieś głupoty piszą w tym necie

  49. patryk stwierdza:

    Proszę o pomoc w zadaniu:
    Podaj przykład sytuacji, w której wymawiamy kolejne głoski danego słowa. Następnie odczytaj w taki sposób dwa dowolne wyrazy.Co udało ci się zaobserwowac?

  50. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Podaj przykład sytuacji, w której wymawiamy kolejne głoski danego słowa. Następnie odczytaj w taki sposób dwa dowolne wyrazy.Co udało ci się zaobserwowac?

    Szczerze mówiąc, nie rozumiem treści zadania… Albo jest źle sformułowane, albo wyrwane z szerszego kontekstu.

  51. patryk stwierdza:

    to jest ćwiczenie z 4 klasy podstawowej i ja też go nierozumiem , ale za szczere chęci dziękuję

  52. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Liczę, że może znajdzie się ktoś, kto rozumie zadanie lub kontekst, w jakim zostało sformułowane. W tej postaci jest zbyt wieloznaczne i niekonkretne. Niestety, w wielu podręcznikach spotyka się przeróżne „kwiatki” związane z formułowaniem pytań i zadań. Dotyczy to również przygotowywanych przez nauczycieli sprawdzianów – zabawne przykłady można znaleźć w Internecie. Tego się nie da uniknąć.

  53. ulalakus stwierdza:

    Jaka jest funkcja litry i w wyrazach: głoski, pani, siedzieli, pisali, piłka, boisko. Jak rozpisać te wyrazy na głoski.

  54. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Naprawdę, wystarczyło wykorzystać informacje zawarte w artykule, by samej sobie odpowiedzieć na to pytanie.
    g-ł-o-s-k’-i (i jako głoska, przy okazji zmiękcza poprzedzającą je spółgłoskę)
    p-a-ń-i (i jako głoska, przy okazji zmiękcza poprzedzającą je spółgłoskę)
    ś-e-dź-e-l’-i (dwa pierwsze i są tylko zmiękczeniami, trzecie jest głoską, a przy okazji zmiękcza poprzedzającą je spółgłoskę)
    p’-i-s-a-l’-i (oba i są głoskami, a przy okazji zmiękczają poprzedzające je spółgłoski)
    p’-i-ł-k-a (i jako głoska, przy okazji zmiękcza poprzedzającą je spółgłoskę)
    b-o-i-s-k-o (i jako głoska, niczego nie zmiękcza, bo nie zmiękcza się samogłosek)

  55. mari stwierdza:

    Witam serdecznie, syn w zeszycie napisane ma, że wyraz „pies” ma 4 głoski… jak to się ma do zasady opisanej wyżej,że „i” przed samogłosą nie stanowi odrębnej głoski? prosze o wytłumaczenie….

  56. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Odsyłam do artykułu http://lukaszrokicki.pl/2012/03/09/wymowa-spolglosek-miekkich-i-zmiekczonych/
    Z tym że nauczyciel mylnie założył w tym wypadku, iż wymowa spółgłoski zmiękczonej musi być asynchroniczna. Ona się zdarza, ale modelową wymową, szczególnie w gramatyce szkolnej, jest wymowa synchroniczna. Wyraz pies ma 3 głoski (chociaż niektórzy wymawiają 4, chociaż tę dodatkową trudno nawet uznać za całą głoskę).

  57. empi82 stwierdza:

    Ile głosek ma wyraz: kronikarz?
    dziękuję za odpowiedż

  58. Łukasz Rokicki stwierdza:

    k-r-o-ń-i-k-a-sz (wygłosowe ż ulega ubezdźwięcznieniu.

  59. Maria stwierdza:

    Jaka jest funkcja litery i w sylabie?

  60. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Proszę Pani, różna może być. Szczerze mówiąc, nie wiem, o co chodzi, ponieważ pytanie jest źle zadane. Najpewniej chodzi o to, że i będące znakiem głoski pełni funkcję zgłoskotwórczą, czyli jest ośrodkiem sylaby, natomiast jeśli i jest tylko znakiem zmiękczenia, to żadnej roli w sylabie nie odgrywa…

  61. Wera stwierdza:

    Zawsze byłam pełna podziwu dla polonistów. Może dlatego, że sama bardzo kocham ten przedmiot. Język polski opiera się w głównej mierze na logice. Sercem jednak pozostanę na zawsze przy literaturze. Skrycie wierzę, że można i o tym z Panem porozmawiać.
    Dziękuję i pozdrawiam,
    Weronika

  62. oski stwierdza:

    NIE ROZUMIEM

  63. Edyta stwierdza:

    Bardzo proszę napisać ile głosek jest w wyrazach:
    jeż
    kura
    lis
    statek
    ogórek
    ołówek

  64. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ oski
    Łatwo powiedzieć, że się nie rozumie, trudniej określić czego. A tylko wtedy, kiedy potrafimy określić, czego nie rozumiemy, robimy pierwszy krok do zrozumienia tego…

    @ Edyta
    jeż – 3 głoski; kura – 4 głoski; lis – 3 głoski (l’-i-s), statek – 6 głosek; ogórek – 6 głosek; ołówek – 6 głosek.

  65. Edyta stwierdza:

    Bardzo panu dziękuję.
    Wyrazy, które podałam wyżej mój syn miał na sprawdzianie kl. 1. Niestety ale nie wiedział … Czeka nas dłuuga nauka…

  66. asia_o3 stwierdza:

    Dzień dobry. Ile głosek ma wyraz dziękuję?

  67. Łukasz Rokicki stwierdza:

    dź-ę-k-u-j-ę
    6 głosek

  68. derwan stwierdza:

    Od razu widać, że humanista. Dowodzić różnicy między literą i głoską to dla mnie tak jakby dowodzić, że koń i kasztanek to zupełnie co innego. Jaki koń jest każdy widzi i poco to gmatwać. Nie wystarczy napisać, że każdej literze przypisana jest jedna głoska ale każda głoska opisana jest co najmniej jedną literą? Dalej, widać z tych komentarzy to że kiedyś 8 lat (dziś nie wiem ile) edukacji przymusowej poszło na marne. Taki sam problem dotyczy różnicy między liczbą a cyfrą, większość spałą na lekcji.

  69. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Niczego nie dowodzę, bo nie ma takiej potrzeby, tylko wyjaśniam. A że wyjaśnienie takie jest potrzebne, świadczy popularność tego artykułu. Okazuje się, że ta podstawowa i oczywista rzecz sprawia problemy bardzo wielu osobom. Niestety, gdybym poprzestał na stwierdzeniu, które Pan proponuje, zapewne nikomu by nie trafiło ono do wyobraźni.

  70. Magda stwierdza:

    Witam,córka miała na sprawdzianie następujące zdanie,które miała zapisać fonetycznie.Zwierzęta są strażnikiem lasu.Zapisała to następująco:z-w’-j-e-rz-ę-t-a s-ą s-t-r-a-ż-n’-k’-j-e-m l-a-s-u.Nauczyciel poprawił :s-t-r-a-ż-n’-i-k’-e-m,oraz w wyrazie zwierzęta zakreślił w’.Zakreślił również m’ w wyrazie u-m’-j-e-j-ę-t-n-o-ś-ć-i(czy ten zapis jest nieprawidłowy)?Poprzedni nauczyciel uczył córkę właśnie takiego zapisu.Gdzie leży błąd.Dziękuję

  71. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Osobiście zapisałbym:
    z-w’-e-ż-ę-t-a s-ą s-t-r-a-ż-ń-i-k’-e-m l-a-s-u.
    Nie widzę powodu, by wymowę głosek zmiękczonych w’, k’, m’ zapisywać asynchronicznie, czyli z dodaną głoską ?, aczkolwiek taka wymowa też występuję, więc można ją uznać. Jeśli już decydujemy się na zapis wymowy asynchronicznej, to należy uwzględnić, że nie jest ona wymawiana jako pełnoprawna spółgłoska, lecz przejmuje funkcję zmiękczenia, toteż zapisałbym ją w indeksie górnym, czyli wj, kj, mj. Wtedy, faktycznie, oznaczenie zmiękczenia w postaci apostrofu powinno być pominięte.
    Zwróciłem uwagę na jeszcze jedną rzecz: zapis n’i (w wyrazie strażnikiem. Nie ma głoski n’. Jest tylko środkowojęzykowa ń, dlatego poprawny jest tu zapis ńi.

  72. Monika stwierdza:

    Proszę o pomoc w zadaniu. Wymień przykłady wyrazów z „i” w nagłosie, śródgłosie, wygłosie z zapisem fonetycznym. Jak wygląda zapis fonetyczny?

  73. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Tego się nie da tak szybko wytłumaczyć. Polecam zajrzeć do jakiegoś podręcznika akademickiego. Zapis fonetyczny jest dosyć skomplikowany, a stosowane w nim oznaczenia częstokroć różnią się od znanych nam znaków alfabetu. Aby go stosować, należy znać nie tylko występujące w nim oznaczenia, lecz również mieć dużą wiedzę na temat zachodzących zjawisk fonetycznych i artykulacyjnych.

  74. Monika stwierdza:

    Znam alfabet fonetyczny, tylko chciałabym znać przykładowe wyrazy gdzie „i” jest w nagłosie, wygłosie i między dwoma spółgłoskami.

  75. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Z pytania Jak wygląda zapis fonetyczny? można było wnioskować, iż nie jest on Pani znany, ale skoro jest, to jeden problem mamy z głowy.

    Jeśli dokładnie zacytowała Pani treść zadania, to jest ono nieprecyzyjnie sformułowane. Chodzi o podanie wyrazów z głoską i czy literą i? Od tego zależy tak naprawdę odpowiedź. Z kontekstu wnoszę, że chodzi o głoskę i i w tym duchu udzielam poniższej odpowiedzi.

    Nagłos to początek wyrazu, czyli trzeba szukać wyrazów, które zaczynają się od i.Na tej stronie: http://so.pwn.pl/lista.php?begin=i (i następnych) jest ich mnóstwo, np. iperyt, indygo, indolencja. W tych wyrazach i jest samodzielną głoską, nie oddziałuje na sąsiednie głoski.

    Wygłos to koniec wyrazu, więc szukamy wyrazów kończących się na i (można skorzystać z indeksu a tergo do SJP). Będą to np. bazyl’i (takie imię; nie używam wielkiej litery, gdyż w zapisie fonetycznym nie stosuje się jej), gęśi, ptak’i, gr’izl’i, mormońi (l.mn. od nazwy członka ruchu religijnego) i wielu innych. W tych wyrazach głoska i zmiękcza spółgłoskę ją poprzedzającą.

    Między dwiema spółgłoskami i występuje np. w wyrazach b’ibosz, kom’inek, pośiłek, Mońika, głow’ica. Tu też i zawsze zmiękcza spółgłoskę poprzedzającą.

  76. Monika stwierdza:

    Właśnie o to mi chodziło:) Dziękuję bardzo

  77. Monika stwierdza:

    Mam jeszcze jedno pytanie do upewnienia się ile jest głosek w wyrazie dziarski, igliwie i hiena??

  78. Łukasz Rokicki stwierdza:

    dź-a-r-s-k’-i — 6 głosek
    i-g-l’-i-w’-e — 6 głosek
    h’-e-n-a — 4 głoski
    Oczywiście przy założeniu synchronicznej wymowy głosek zmiękczonych. W praktyce w wyrazie hiena zmiękczenie mogłoby przybrać postać jotacji — hj-e-n-a.

  79. Gosia stwierdza:

    A wyraz lody ile ma głosek? 4? czy 3?

  80. Łukasz Rokicki stwierdza:

    l-o-d-y
    4 głoski

  81. bolla stwierdza:

    Witam,bardzo proszę napisać,czy w wyrazach: maj, czerwiec,lipiec i listopad występują spółgłoski miękkie. Pogubiłam się już z tymi spółgłoskami miękkimi:). Z góry dziękuję.

  82. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Odsyłam do artykułu .
    W podanych wyrazach są to kolejno: j, , , , .

  83. mors stwierdza:

    Czy wyraz cień ma 3 głoski?

  84. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Tak: ć-e-ń

  85. mors stwierdza:

    Dziękuję za odpowiedż

  86. Hexa stwierdza:

    miałam problem z odróżnieniem. Dzięki Pana pracy i mojemu uważnemu przestudiowaniu strony, już wiem;-)Dziękuję

  87. Monika stwierdza:

    Witam, mam pytanie czym różnią się upodobnienia od odpodobnień?

  88. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Szczerze mówiąc, nie słyszałem nigdy o odpodobnieniach w fonetyce. Powiem nawet, że takie zjawisko byłoby wbrew logice rządzącej procesami fonetycznymi. Chociaż zdarzają się zaskakujące zjawiska, np. spotykana wcale nie tak rzadko wymowa *letki zamiast lekki.

  89. Marcelinka stwierdza:

    Mam pytanie, czy wyraz maszyna ma 6 głosek. Z góty dziękuję za odpowiedź.

  90. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Tak: m-a-sz-y-n-a

  91. mausienka stwierdza:

    Mam pyatnie z 2 klasy SP:poniedziałek ,dziecko-ile maja głosek ile liter?

  92. Łukasz Rokicki stwierdza:

    poniedziałek – p-o-ń-e-dź-a-ł-e-k – 9 głosek
    dziecko – dź-e-c-k-o – 5 głosek

  93. Małgorzata stwierdza:

    Proszę mi wyjaśnić skąd różnica w ilości alfabetu polskiego. Pisze pan, że składa się on z 32 znaków (liter, a poniżej są napisane 33 znaki (litery)

  94. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Wynika to pewnej niekonsekwencji, ponieważ w wykazie, wbrew początkowej intencji, umieściłem literę x, której nie brałem pod uwagę we wcześniejszych wyliczeniach. Dziś dopisałem do wykazu q oraz v. Podobnie jak x mają one niejasny status w polskim alfabecie. Niektórzy więc uwzględniają je w tego typu zestawieniach, inni nie. Fakt, że nie są to znaki typowe dla polszczyzny, lecz obecne w pewnych zapożyczonych i utrwalonych wyrazach i wyrażeniach. Tak więc w zależności od tego znaków tych będzie 32 lub 35.
    Dziękuję za wnikliwą lekturę i zwrócenie uwagi na tę niekonsekwencję. Ta część artykułu została właśnie uzupełniona.

  95. Eliza stwierdza:

    W artykule podaje Pan przykład podziału na głoski wyrazu Niemiec: ńi-e-m’-e-c. Nie rozumiem dlaczego po ń znalazło się i. Z tego co zrozumiałam z artykułu oraz przykładów podawanych w odpowiedzi na zapytania użytkowników zapis powinien wyglądać tak: ń-e-m’-e-c.

  96. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Oczywista literówka. Poprawione.

  97. kasia stwierdza:

    Witam serdecznie! Mam pytanie odnośnie zapisy wyrazów wg systemu Rocłąwskiego:

    podglądać – p-o-d-g-l-o-n-d-a-ć

    podsiąknięty – p-o-t-ś-ą-k-ń-e-n-t-y

    Kiedy piszemy głoskę /t/ a kiedy /d/?

    Czy jest to zależne od spółgłosek występujących po tych literach? Z góry dziękuje za odpowiedż!

  98. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Tak. W wyrazie podsiąknięty dźwięczne d traci dźwięczność pod wpływem bezdźwięcznego ś. Więcej o tego typu zjawiskach piszę w artykule Udźwięcznienia i ubezdźwięcznienia głosek

  99. Monika stwierdza:

    Witam! mam pytanie w związku głoskowania wyrazu dzięcioł, pączek i więzienie. Czy to wygląda w następujące sposób:
    dzięcioł: dź-ę-ć-o-ł
    pączek: p-o-n-cz-e-k
    więzienie- w-ę-ź-e-ń-e

  100. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Prawie dobrze.
    Wyraz pączek można zapisać w ten sposób przy założeniu asynchronicznej wymowy nosówki.
    W wyrazie więzienie należy zaznaczyć miękkość pierwszej głoski (w) apostrofem we frakcji górnej.

  101. Aduś stwierdza:

    jakie spółgłoski występują w słowach: medal samolot lampka

  102. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Polecam zapoznać się z początkiem artykułu Podział głosek polskich — tam znajdzie Pan wszelkie niezbędne informacje.

  103. Kinia stwierdza:

    Dzień dobry, mam pytanie ile głosek ma wyraz ssaki. Dziękuję

  104. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Pięć.
    Spotyka się jednak wymowę, w której s jest artykułowane pojedynczo ale ze wzdłużeniem. Wtedy byłyby to 4 głoski.

  105. reniara stwierdza:

    jestem świeżo po zajęciach z glottodydaktyki, w związku z tym mam problemy z dzieleniem na głoski nawet najprostszych wyrazów. proszę o podział na głoski wyrazu dzięcioł, dzieciątko, trąba

  106. kasia-lig stwierdza:

    ile głosek jest w słowie ciocia

  107. ilona.z stwierdza:

    Bardzo proszę o wyjaśnienie jak liczy się głoski. Czy w wyrazie siateczka „si” jest traktowane jako głoska, a w wyrazie siteczko „si” nie jest głoską? Czy wpływ na to ma litera (społgłoska, samogłoska) nastepująca po „si”.
    Np.si A teczka, si T eczko
    Lub czy w wyrazie śmietana „mi” jest głoską?
    Inne przykłady problematycznych wyrazów to:
    – wycieczka
    – sikorka
    – kasztanowiec
    – ciemność
    – szaliczek
    – siedem
    – odrzutowiec
    – wyciszyć
    – ciasteczko
    Proszę o szybkie wyjaśnienie (moje dziecko ma we wtorek test!!!).
    Z góry dziękuję,
    Ilona Z.

  108. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Z całym szacunkiem, ale wyjaśniałem to w treści artykułu.

  109. Marzena stwierdza:

    Witam serdecznie. A jak jest w przypadku wyrazów:
    > dżem (czy ma 3 głoski?)
    > drożdże (6 głosek?)
    > dżungla (6 głosek?)
    > niespodzianka (10 czy 11 głosek?)
    Bardzo to dla mnie ważne. Proszę o pomoc.

  110. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ Marzena
    dż-e-m
    d-r-o-ż-dż-e
    dż-u-n-g-l-a
    ń-e-s-p-o-dź-a-n-k-a

  111. magda stwierdza:

    Witam, czy może mi Pan pomóc w oznaczeniu zmiękczeń i głosek w wyrazie „biblioteka”. Czy „bi” na początku wyrazu to jedna głoska, jeśli tak to dlaczego? Pozdrawiam

  112. Łukasz Rokicki stwierdza:

    b`-i-b-l`-o-t-e-k-a
    O tym, czy jest głoską (zawsze jednak również zmiękczającą), a kiedy tylko zmiękczeniem, decyduje sąsiedztwo fonetyczne po prawej stronie. Pisałem o tym w artykule. I jest samodzielną głoską, jeśli po nim jest znak spółgłoski (w tym wypadku bib), a tylko zmiękczenie, jeśli poprzedza samogłoskę (np. lio.

  113. asia stwierdza:

    pomoglo do kartkowki

  114. Patrycja stwierdza:

    Bardzo ciekawa strona. 🙂 Uczniem nie jestem, ale studentką filologii polskiej, powoli się przygotowuję do egzaminu z gramatyki opisowej i powyższy artykuł trochę mi pomógł w opracowaniu jednego z zagadnień (i pewnie jeszcze pomoże, gdy będę opracowywała inne). Zatem – będę zaglądać. 🙂

  115. ala stwierdza:

    Witam, mam problem fonetyczny, proszę o pomoc. Jak zakwalifikować wyraz „Indiach”? Do grupy wyrazów, gdzie „i” tylko tworzy sylabę, czy też do grupy wyrazów, gdzie „i” zmiękcza tylko spółgłoskę, albo też do grupy wyrazów, gdzie „i” zmiękcza spółgłoskę i tworzy sylabę?. Czy spójnik „i” pomiędzy dwoma wyrazami można przyporządkować do grupy wyrazów, w których „i” tworzy sylabę? Bardzo
    proszę o odpowiedź.

  116. Łukasz Rokicki stwierdza:

    W wyrazie Indiachpierwsze i tworzy sylabę, gdyż jest samodzielną głoską – wyraźnie je słychać. Drugie i tylko zmiękcza poprzedzającą je spółgłoskę d i w związku z tym nie tworzy sylaby. Tak więc każde i w tym wyrazie pełni inną funkcję.
    Spójnik i jest wyrazem jednosylabowym, tak samo jak przyimki o, a, u.

  117. Arek stwierdza:

    Dzień dobry,

    Chciałbym się dowiedzieć czy dobrze podzieliłem wyrazy na głoski:
    Czerwiec :
    cz-e-r-w-i-e-c 7 głosek
    Lipiec :
    l-i-p-i-e-c 6 głosek
    Sierpień :
    si-e-r-p-i-e-ń 7 głosek

    Pani z języka polskiego nie uznała powyższych odpowiedzi za poprawne. Według niej wyrazy te maja odpowiednio 6, 5 i 6 głosek.
    Proszę o pomoc.
    Dziękuję.

  118. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Nauczycielka miała rację. Prawidłowy podział to:
    Czerwiec:
    cz-e-r-w`-e-c 6 głosek
    Lipiec:
    l-i-p`-e-c 5 głosek
    Sierpień:
    ś-e-r-p`-e-ń 6 głosek

    Proszę doczytać, kiedy i jest znakiem głoski, a kiedy tylko zmiękczenia.

  119. niebianka30 stwierdza:

    wyraz JEŻOZWIERZ ma 5 spółgłosek, czy 6

    Rozumiem, że dwuznaki czyta się jako jedną głoskę, ale również jako jedną spółgłoskę, czy jako samogłoski liczymy oddzielnie „r” i „z”

    Bardzo proszę Pana o rozwikłanie dylematu.

    Pozdrawiam serdecznie

  120. Łukasz Rokicki stwierdza:

    j-e-ż-o-z-w`-e-ż (piszę fonetycznie, nie ortograficznie)
    Mamy tu więc 5 spółgłosek i 3 samogłoski.

  121. ewa stwierdza:

    Witam, my mamy problem po kartkówce (ocena 3-) zaznaczone błędy w podziale na głoski w sposób nastepujący: d-ł-u-g-o-p-i-s, l-i-n-i-j-k-a, f-i-r-a-n-k-a, m-i-n-a, k-o-n-i-k….czy są tu faktycznie błędy??

  122. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Przedstawione tu wersje są poprawne. Jedyne, do czego można by się przyczepić, to nieoznaczenie zmiękczeń spółgłosek przed i. To są wersje przez Was zaproponowane czy już poprawione przez nauczyciela?

  123. ewa stwierdza:

    Są to wersje syna- moim zdaniem zupełnie prawidłowe, nie przypominam sobie również aby w podręczniku autor wspominał o zaznaczaniu zmiękczeń spółgłosek, być może nie wymaga się tego od czwartoklasistów, dziękuję za odpowiedź

  124. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Jeśli to IV kl. SP, to wymaganie oznaczania zmiękczeń nie jest chyba wymagane, a przynajmniej nie było, w czasach, kiedy jeszcze uczyłem na tym etapie. Chętnie poznałbym wersje nauczycielki, żeby mieć pełny obraz sytuacji.

  125. ewa stwierdza:

    Witam ponownie.
    Skorzystałam z możliwości rozmowy z nauczycielem, przy okazji tak zwanych pierwszych wtorków miesiąca i dowiedziałam się, że w wyrazie typu linijka spółgłoski poprzedzające głoskę „i” powinny posiadać mały znaczek „i”…jest to o tyle dla mnie niesprawiedliwe, że mój syn wymaga więcej pracy w domu niż w szkole a podręcznik „Słowa z uśmiechem” o zmiękczaniu traktuje jedynie teoretycznie. Nauczyciel twierdzi, że podręcznik jest pod tym względem niedoskonały ale skoro od Niego wymagano tej wiedzy również uczniom chce przekazać ją w takiej właśnie formie. No cóż, pozostaje mi pogodzić się z faktem dostatecznej wiedzy mojego dziecka. Pozdrawiam i dziękuję za poświęcony czas.

  126. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Cóż, trudno mieć do nauczyciela pretensje, jeśli chce przekazać wiedzę lepszą (bo faktycznie lepszą) niż ta w podręczniku. Podręcznik to tylko pomoc, a zadanie nauczyciela nie ogranicza się do powielania jego treści i poprzestawaniu na niej. Tak jak sugerowałem w pierwszej odpowiedzi, powinno się oznaczyć miękkość spółgłosek przed i – albo znakiem i w indeksie górnym, albo apostrofem, ale w podręcznikach o tym zapominają…
    Rozumiem, że na tym sprawdzianie były też inne zadania i że to uchybienie nie było jedyną podstawą do wystawienia takiej, a nie innej oceny?

  127. ewa stwierdza:

    Tak, było dokładnie tak jak Pan pisze, podział wyrazów z „i” na głoski i sylaby. Jeszcze raz dziękuje i gratuluje bloga. PS. Jestem zaskoczona poprawnością imiesłowu „przekonywający”. Pozdrawiam

  128. Marcel stwierdza:

    Bardzo doceniam Pana pracę i pragnę podziękować za to wszystko – strona jest bardzo pomocna, a zasady i reguły przedstawione są jasno, nie trzeba czytać ich po dziesięć razy żeby wreszcie coś zrozumieć. Ale mam jedno pytanie; ostatnio ktoś mi zwrócił uwagę (być może wprowadził mnie w błąd) na dzielenie „się” na głoski. Według tej osoby podział wygląda następująco s-i-ę (3). A przecież regułka mówi „Jeżeli litera i występuje przed samogłoską, nie oznacza ona głoski, lecz jest tylko znakiem zmiękczenia poprzedzającej ją spółgłoski.” Czyli teoretycznie prawidłowy zapis powinien wyglądać tak: s’-ę (2). Czy w takim razie istnieje jakiś wyjątek, odstępstwo od reguł? Czy po prostu zostałem źle poinformowany i wyraz „się” jest dwugłoskowy? Z góry dziękuję za odpowiedź 😉

  129. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Ech, trzeba przede wszystkim trzymać się dwóch reguł:
    1. Nie słuchaj laików.
    2. Nie wiesz czegoś — nie udawaj, że wiesz, i nie wprowadzaj innych w błąd.
    Prawidłowy podział to ś-ę. Mamy w tym wyrazie dwie głoski. Nie ma tu żadnego odstępstwa od reguły.

  130. Mika stwierdza:

    Bardzo proszę niech mnie Pan oświeci, bo po przeczytaniu pańskiej lekcji czuję się jakby poraził mnie piorun… Mój syn chodzi do II klasy SP. Już w I kl. dzieci poznały literki, głoski i różnice między nimi.. litery piszemy, głoski słyszymy.. tak więc w wyrazie np: komentarz (wg wiedzy jaką posiadło moje dziecko na lekcji) k-o-m-e-n-t-a-rz jest 8 głosek i 9 liter, w wyrazie dzięcioł dzi-ę-ci-o-ł 5 głosek i 8 liter, zima zi-m-a 3 głoski, 4 litery, dzik dzi-k 2 głoski 4 litery…
    Tak również uczono mnie , moich rodziców.. Za parę dni ma klasówkę m.in. z głosek i liter… i co mam dziecku powiedzieć..? ucz się tak jak Pani Was uczyła, ale za jakiś czas poznasz inny podział..? ehhh…:(

  131. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Trochę nie tak…
    k-o-m-e-n-t-a-rz jest 8 głosek i 9 liter — dobrze
    dzi-ę-ci-o-ł 5 głosek i 8 liter — dobrze
    zi-m-a 3 głoski, 4 litery — żle. Powinno być: ź-i-m-a 4 głoski, 4 litery
    dzi-k 2 głoski 4 litery — źle. Powinno być: dź-i-k 3 głoski, 4 litery
    I nie ma tu żadnych wątpliwości ani różnic między podziałami. Po prostu w dwóch ostatnich podziałach popełniono elementarny błąd.

  132. ewa stwierdza:

    Witam, to znowu ja….syn poprawił kartkówkę na ocenę dobrą i nie powracałabym już do wątku o głoskach i zmiękczeniach, gdyby nie fakt, że czeka go jeszcze sprawdzian z całego tematu a mam wątpliwości do podziału na głoski wyrazu misiek, wersja syna m’-i-si-e-k, wersja nauczyciela mała literka „i” wciśnięta dodatkowo pomiędzy „si”….już naprawdę nie wiem czy jestem w stanie opanować materiał szkolny dziesięciolatka.

  133. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Jeśli polonistka ma ambicje robić to „po bożemu”, to powinna zapisać tak: m’-i-ś-e-k. Oznaczając miękkość s w inny sposób, oznacza wymowę kresową, ale wciskanie czegoś między s i i, gdy nie jest wymawiane, tylko zmiękcza, to jakiś awangardowy pomysł, chyba że ja coś źle zrozumiałem z Pani komentarza.

  134. ewa stwierdza:

    Bardzo dobrze Pan zrozumiał, być może to pośpiech nauczycielki spowodował nieporozumienie…..pociesza mnie fakt, iż jednak opanowałam temat, dziękuję i pozdrawiam.

  135. monikanatalia1 stwierdza:

    Witam, moja dziewięcioletnia córka miała obniżony punkt ze sprawdzianu, ponieważ napisała , że w wyrazie KRONIKARZ jest 8 głosek, a nauczyciel stwierdził ,że 7.
    Według mnie k-r-o-ń-i-k-a-rz.
    Dla mnie sprawa jest jasna, ale proszę o potwierdzenie.

  136. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Dobrze Pani podzieliła. Domyślam się, że nauczycielka zakwestionowała obecność i jako głoski. Jeśli tak, to aż trudno mi w to uwierzyć…

  137. beabia stwierdza:

    W wyrazie maszynista ile będzie głosek?

  138. Łukasz Rokicki stwierdza:

    m-a-sz-y-ń-i-s-t-a
    Przecież zasady są opisane w artykule…

  139. aga stwierdza:

    Odniosę się do wyrazu kronikarz. Litery oznaczające samogłoski to: o,i,a; a litery oznaczające spółgłoski to: k,r,ni (czy n),k,rz ?

  140. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Tak. Oznaczenie ni oznacza głoskę ń, a rz głoskę ż.

  141. neymarito stwierdza:

    Jaki wyraz ma największą różnicę pomiędzy ilością liter, a głosek?? Bardzo proszę o pomoc i z góry dziękuję 🙂

  142. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Nie wiem. Nie zastanawiałem się nigdy nad taką ciekawostką. Trzeba by słownik przewertować. Należałoby poszukać wśród wyrazów zawierających jak najwięcej dwuznaków, np. chrzęszczenie (13 liter, 8 głosek), chrząszczyk (11 liter, 7 głosek), chrząszcz (9 liter, 5 głosek), dziedziczenie (13 liter, 8 głosek) itp.

  143. neymarito stwierdza:

    Bardzo dziękuję.

  144. ada stwierdza:

    Mam pytanie o imię Adrianna.Ile jest głosek?Dziękuję.

  145. Łukasz Rokicki stwierdza:

    A-d-rˈ-a-n-n-a
    Aczkolwiek w praktyce spotyka się zjawisko połączonej artykulacji podwojonego n

  146. kasik stwierdza:

    Czy w wyrazach komin, silnik – i zmiękcza spółgłoski oraz tworzy sylaby?

  147. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Tak. Wszystkie i w podanych wyrazach spełniają właśnie taką podwójną funkcję.

  148. margaret stwierdza:

    Witam serdecznie.
    A jak będzie wyglądał podział na głoski w wyrazach:
    Jabłko(5 głosek, 6 liter) i śliwki (6 głosek, 6 liter?
    Pozdrawiam i proszę o pomoc.

  149. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ margaret
    jabłko – 6 głosek i 6 liter w wypadku wymowy starannej. W praktyce często wymawia się ten wyraz jako japko, czyli po uproszczeniu grupy spółgłoskowej pozostaje 5 głosek.
    śliwki – tak, 6 głosek i 6 liter. Każde i jest tu zgłoskotwórcze.

  150. pakinga stwierdza:

    Witam, córka dostała zadanie. Polecenie brzmi: ile głosek jest w wyrazach: lis, rower, dom, kot, ptak.Pani zaznaczyła, że w wyrazie ptak jest głoska A, a w innych wyrazach nie policzyła głosek. Nie rozumiem zadania córki.

  151. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ pakinga
    lis – 3 głoski
    rower – 5 głosek
    dom – 3 głoski
    kot – 3 głoski
    ptak – 4 głoski
    We wszystkich tych wyrazach liczba głosek akurat pokrywa się z liczbą liter.

  152. anias.22@vp.pl stwierdza:

    Mam pytanie czy wyraz dzień można podzielić na sylaby?

  153. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ anias.22
    Nie. Jest to wyraz jednosylabowy.

  154. anias.22@vp.pl stwierdza:

    Bardzo dziekuję za odpowiedź.

  155. justyna stwierdza:

    Nauczycielka mojego syna w 2 kl.SP twierdzi, że wyraz „pióro” ma 5 głosek. A czy w tym wyrazie nie zachodzi zjawisko jotacji? Ja tłumaczyłam synowi, że słyszymy 4 głoski? I proszę o poradę w wyrazach: „pięć” i „pies”.

  156. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ justyna
    p`-u-r-o – 4 głoski
    Owszem, zjawisko jotacji może zachodzić, ale nie jest to materiał na II kl. SP, poza tym, gdyby jotacja obowiązywała w takich wypadkach bezwzględnie, w fonologii polskiej nie byłaby uwzględniona głoska p`. A jest. Dlatego nie wolno uznawać za błędną odpowiedzi, że są tu 4 głoski. Analogicznie w wyrazach pięć i pies.

  157. monik79 stwierdza:

    Proszę o podpowiedź ile głosek jest w wyrazach powiew i wichura.
    Dziękuję!

  158. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ monik79
    p-o-w`-e-f
    w`-i-h-u-r-a
    (oba wyrazy zapisałem fonetycznie z uwzględnieniem podziału)

  159. monik79 stwierdza:

    Dziękuję bardzo!
    Pana rady są tak bardzo potrzebne i przydatne!
    Pozdrawiam dziękując za szybką odpowiedź!

  160. marek2000 stwierdza:

    Pisał Pan o różnych sposobach oznaczania tej samej głoski. Mam problem z zadaniem, jaką funkcję pełnią litery w wyrazach: morze-może,lud-lód… . Wymowa tych wyrazów jest jednakowa. Litery są nie tylko znakiem(…), ale również(…) wyrazu

  161. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ marek2000
    Chodzi o to, że litery są nie tylko znakami głosek, ale również różnicują znaczenie wyrazów.

  162. smerfetka stwierdza:

    Witam proszę o pomoc. Syn ma podać przykłady wyrazów w których ma być więcej głosek niż liter.

  163. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ smerfetka
    To coś nowego.
    Niewiele mi przychodzi do głowy. Można pokombinować z wyrazami z literą x, np. maximum (wym. maks`imum). Aczkolwiek wyraz ten można też zapisywać przez ks.

  164. marti2504 stwierdza:

    dzięki za pomoc!!!!!!!!!!!!
    jej!
    😉

  165. Natalia7 stwierdza:

    Dzień dobry, mam do Pana pytanie, a więc jak wytłumaczyć komuś lub przekazać informacje o słowach o prostej budowie fonetycznej oraz co to jest ściągnięcie w wymowie?

  166. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ Natalia7
    Ściągnięcie, inaczej kontrakcja, to proces fonetyczny, który w polszczyźnie zaszedł wiele wieków temu. Dotyczył przede wszystkim ściągnięcia wymowy dwóch sylab w jedną, np. grajesz -> grasz. Zasadniczo proces ten spowodował, że odmiana niektórych części mowy lub wyrazów w języku polskim daje krótsze formy niż w niektórych innych językach słowiańskich. Zagadnienie to mieści się w ramach gramatyki historycznej, ponieważ w czasach obecnych nie zachodzi — pozostały tylko jego skutki,

  167. Ewa stwierdza:

    Prosze o pomoc z cytryna taki ma podzial c-y- t-r-y-n-a ? Cymbalki ? Pociąg? Jak liczyc głoski w wyrazach gdzie jest duzo „y”

  168. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ Ewa
    c-y-t-r-y-n-a, p-o-ć-ą-g (tu możliwe różne warianty wymowy ą), c-y-m-b-a-ł-k`-i
    Z y nie ma tego problemu co z i — to zawsze jest oddzielna głoska.
    Wiem, co jest przyczyną Pani wątpliwości — to, że nie jest Pani w stanie wypowiedzieć samego c, po którym zawsze pojawia się nie wiedzieć skąd y. Ale taka jest właśnie uroda spółgłosek, że nie da się ich wypowiadać w izolacji (stąd też ich nazwa). Ale to nie ma wpływu na status tych głosek w wyrazach.

  169. lala stwierdza:

    Dzień dobry mam pytane jakie są przykłady głosek zapisanych trzema literami oprócz „dzi”

  170. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ anna800 i dorka
    Z całym szacunkiem, ale nie będę już odpowiadał na podobne pytania. Wszystko jest wyjaśnione w artykule.

    @ Anetas
    Nie jestem w stanie pomóc. Nie jestem na bieżąco z etapem edukacji.

    @ lala
    W wyrazach polskich nie ma chyba takich głosek. Należałoby poszukać w językach obcych, np. we włoskim (Chievo, ciao — tam występuje głoska cz`). Może i w innych językach też by się coś znalazło.

  171. anna800 stwierdza:

    ile jest głosek w wyrazach;
    pan, stopy, duże, wiadomo, dlatego, skarpetkach, robią, dziury

  172. Anetas stwierdza:

    Witam!!!
    Dziękuję za bardzo fajną stronę, teraz i ja zrozumiałam na czym polega podział na głoski 🙂 ale mam pytanie, jaka książka jest godna polecenia dla 6 – latki dotycząca oczywiście podziału na głoski? Pozdrawiam

  173. dorka stwierdza:

    witam, mam takie wyrazy: konie i poniedziałek, proszę o określenie ile jest głosek a ile liter w tych wyrazach.

  174. Anetas stwierdza:

    Szkoda, ale i tak dziękuje za pomoc!!!

  175. sylvia stwierdza:

    Witam, proszę o pomoc w ustaleniu ilości liter i głosek w wyrazach: życie, misie, podręcznik, ręcznik.

    z góry bardzo dziękuję

  176. zagubionna stwierdza:

    Wyraz imputować od amputować rozni sie litera czy samogloska?nie pytam o znaczenie wyrazow

  177. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ zagubiona
    Różni się i zapisem (literą) i wymową (samogłoska).

  178. Klaudia stwierdza:

    Ja mam problem z „obiecanki cacanki” nijak nie mogę się połapać możliwe odpowiedzi to 12 14 18 21.Druga klasa szkoły podstawowej…. nie mam pojęcia jak to podzielić

  179. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ Klaudia
    Uprzedzałem, że nie odpowiadam na takie pytania, ale tym razem zrobię wyjątek, ponieważ… na tak postawione pytanie nie jestem w stanie odpowiedzieć. Podział na głoski wygląda tak:
    o-b`-e-c-a-n-k`-i c-a-c-a-n-k`-i — 15 głosek.
    Wniosek: autor zadania przewidział różne odpowiedzi, ale tej właściwej nie wziął pod uwagę… Bywa i tak…

  180. aga stwierdza:

    ile głosek jest w wyrazie ‚pies’ bo według mnie 3 głoski a w podręczniku do klasy 4 szkoły podstawowej pisze,że 4 głoski bo i przechodzi w j proszę o odpowiedź

  181. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Jotacja, czyli wymowa spółgłosek miękkich z j może występować, ale nie musi. Gdyby występowała zawsze, nikt nie uwzględniałby wariantu miękkiego głoski p w polskim systemie fonologicznym. W tym wypadku wymowa może być różna i inna może być w związku z tym liczba głosek w wymowie różnych osób.

  182. Marcin stwierdza:

    Artykuł bardzo mi się podobał. Wydawało mi się, że zalecenia wynikające z artykułu są jasne. Ale mam problem –
    ile samogłosek ma wyraz „więc”. Wg mnie jedną „ę” – „w’ęc”. Ale w konkursie omnibus dla szkół (2010r. dla III kl. podstawówki), odpowiedź to dwie samogłoski.
    Będę wdzięczny za poprawną odpowiedź i ewentualnie jak wyjaśnić to 8-latkowi. Z góry dziękuję.

  183. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ Marcin
    Wyjaśnić jest bardzo łatwo: po prostu autor klucza odpowiedzi nie rozróżnia liter od głosek. Smutne, ale prawdziwe. Skupił swą uwagę na znakach (faktycznie, na pozór są tu dwa znaki samogłosek), a nie na wymowie — jakby nie patrzeć, wymawiana jest tu jedna samogłoska…

  184. Marcin stwierdza:

    Dziękuję. Niestety wydaje mi się, że takie podejście stosuje duża część (jeśli nie większość) nauczycieli w podstawówkach. Z tego co pamiętam (a było to 25 lat temu), też byłem uczony podejścia polegającego na liczeniu znaków samogłosek i spółgłosek zamiast liczeniu głosek. W ten sposób wyraz „działo” miał 3 samogłoski (i,a,o) i 3 spółgłoski (d,z,ł). Tak naprawdę, dopiero Pana artykuł uporządkował ten temat jednoznacznie w mojej głowie.

  185. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ Marcin
    Rzeczywiście, w tamtych czasach dominowała taka praktyka w nauczaniu — liczyło się znaki spółgłosek i samogłosek, kolorowało na niebiesko i czerwono, a wymową mało kto się przejmował…

  186. Izabela stwierdza:

    miesięcznik- m’-e-ś-ę-cz-ń-i-k sam. 3, spół. 5
    dzieci- dź’-e-ć-i sam. 2, spół. 2
    łodzianin- ł-o-dź’-a-ń’-i-n sam. 3, spół. 4
    piwnica- p-i-w-ń’-i-c-a sam. 3, spół. 4
    waniliowy- w-a-ń’-i-l-i-o-w-y sam. 5, spół. 4

  187. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ Izabela
    Podzielone i policzone jest dobrze, ale muszę wnieść pewne poprawki.
    1. Nie powielamy oznaczeń miękkości — dodatkowe apostrofy po i ń są zbędne.
    2. W ostatnim przykładzie podział powinien wyglądać tak: w-a-ń-i-l’-o-w-y. Będą tu więc 4 samogłoski i 4 spółgłoski.

  188. Izabela stwierdza:

    Dziękuję ślicznie za odpowiedź i za cenne poprawki:))
    Chciałabym również odnieść się do wpisu Marcina, co do liczenia samogłosek i spółgłosek w wyrazie. Niestety nadal w szkołach uczą liczenia znaków spółgłosek i samogłosek w wyrazach , podam przykład z zeszytu mojego syna w klasie 2 SP, wyraz biały- 3 samogłoski i 2 spółgłoski a wydaje mi się, że powinny być chyba 2 samogłoski (a,y), a do tego zapis podziału na głoski b-i-a-ł-y. Niestety nauczyciel stwierdził, że uczy podziału wyrazów na głoski cyt. „w taki sposób, jak jest wyraz zapisany aby nie wprowadzać zamętu w głowach dzieci”. Trochę jest dla mnie nie zrozumiała ta wypowiedź ale niestey taką mamy rzeczywistość w nauczaniu początkowym.

  189. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ Izabela
    Niestety, ale ów nauczyciel już w tej chwili miesza uczniom w głowach, utożsamiając głoski z literami. Pomijam już fakt, że wpajanie uczniom fałszywej wiedzy jest naganne w każdym wypadku. Owszem, można pewne rzeczy upraszczać, ale tylko w rozsądnych granicach. Nie wiem tylko, czy przypadkiem tego typu nauczycielska praktyka nie idzie z góry. Należy jednak powiedzieć jasno: jakakolwiek dydaktyczna ściema, czyli przekazywanie atrapy wiedzy, jest szkodliwa dla całej edukacji. Polecam nauczycielowi opowiadanie Mrożka pt. Słoń.

  190. Marcin stwierdza:

    Chciałem się jeszcze podzielić jedną ciekawostką. Córka, gdy nauczyła się liter (ale bez znajomości pisowni całych wyrazów), zapisywała wyrazy fonetycznie np. Aśa, Kaśa. Czyli w sposób, który mnie – osobie już indoktrynowanej latami edukacji – nie przyszedłby do głowy. Wtedy zacząłem się zastanawiać, czy jej sposób zapisu nie jest lepszy niż obowiązujący – Asia, Kasia.

  191. ada stwierdza:

    Dzień dobry.Proszę o rozwiązanie pisowni wielkich i małych liter – ks.kardynał Stefan Wyszyński w środku zdania. Czy taka pisownia, czy wszystko wielkimi literami?

  192. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Nie jest to najlepsze miejsce na takie pytanie. Lepiej już je było zadać tutaj.
    Nie ma sensu nadużywanie wielkich liter w takich wypadkach. Niech będzie tak, jak jest, tylko ze spację po skrócie ks.
    Nie dziwię się jednak pytaniu. Autorzy publikacji związanych z Kościołem (ale nie tylko oni…) mają nieznośną manierę pisania wszystkiego, co się da, wielkimi literami. Gdyby jednak tym tytułem zwrócić się do samego adresata, można by zastosowanie wielkich liter uzasadnić.

  193. ula stwierdza:

    Dzien dobry,
    czy w wyrazie np. „cenny” bedzie 5 glosek czy 4 gloski?

  194. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ Ula
    To zależy od wymowy, gdyż można podwojoną spółgłoskę n wymówić starannie jako dwie głoski, ale można też przeciągnąć jej artykulację na jednym zwarciu narządów mowy – wówczas dwie głoski zostaną zrealizowane jako jedna.

    @ Alka
    „J” faktycznie zmiękcza głoskę poprzedzającą, ale zawsze jest też samodzielną głoską. Mówimy przecież abstrakc`ja, a nie *abstrakća.

  195. alka stwierdza:

    A wyraz abstrakcja ile ma głosek? Czy poprawne jest, ze ma 10 liter, a głosek 9. I J pełni funkcje zmiękczenia c?

  196. pipoca stwierdza:

    Dzień dobry,
    prosiłabym o rozwianie wątpliwości dotyczących zapisu wyrazów cis (rodzaj drzewa) i cis (nuta). Czy dobrze rozumiem, że powinno się je zapisywać ć-i-s i c-i-s?
    Z góry dziękuję za odpowiedź.

  197. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ pipoca
    Oba wyrazy zapisuje się tak samo, ale różni je wymowa. W transkrypcji fonetycznej cis jako rodzaj drzewa zapiszemy ćis, a jako termin muzyczny c`is. Polecam artykuł Wymowa spółgłosek miękkich i zmiękczonych.

  198. Maja M. stwierdza:

    Bardzo proszę o pomoc, bo mam problem z wyrazem dzidziuś. Czy powinno się go zapisać w następujący sposób: dź-i-dź-u-ś?

  199. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ Maja M.
    Rozumiem, że chodzi o podział na głoski? Tak właśnie powinien on wyglądać.

  200. zuzaa40 stwierdza:

    Jak podzielić wyraz wiadomości? Zrobiłabym to w ten sposób: wi-a-d-o-m-o-ś-ci Jednak słyszałam o takiej regułce, że samogłoska + i tworzą jedną spółgłoskę kiedy i ma sąsiadów samogłoski np. A-ni-a
    Czy ta zasada jest dobra? Czy jak napiszę wyraz wiadomości tak jak powyżej to będzie zły zapis?

  201. Łukasz Rokicki stwierdza:

    słyszałam o takiej regułce, że samogłoska + i tworzą jedną spółgłoskę

    Za tworzenie takich regułek powinni… nieważnie. Jak z dwóch samogłosek może powstać spółgłoska. Zamiast słuchać kompletnych ignorantów, radzę przeczytać powyższy artykuł…
    w՚-a-d-o-m-o-ś-ć-i
    Uzasadnienie w regułach przedstawionych w artykule.

  202. anna stwierdza:

    Mam pytanie czy wyraz Wieliczka ma 7 głosek? (w’-e-l-i-cz-k-a )

  203. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ anna
    Tak

  204. anna stwierdza:

    dziękuję bardzo:)

  205. Beata stwierdza:

    Witam Pana. Miło Pana czytać – że się tak wyrażę. Córka chodzi do pierwszej klasy, zaczynamy pracę z głoskami, podczas jej nauki zauważyłam iż sama popadam w wątpliwości, stwierdzając, że musi być jakaś zasada – jak do wszystkiego :)). I od razu trafiłam na Pana stronę. Serdecznie dziękuję za wiedzę tu przedstawianą, podziwiam jednocześnie Pana cierpliwość- nauczyciel ma się rozumieć.
    Myślę, że jeszcze tu wrócę.
    Pozdrawiam

  206. tala stwierdza:

    Witam
    Mam problem z wyrazem : widelec
    Ma 6 czy 7 głosek ?

  207. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @tala
    w`-i-d-e-l-e-c — 7 głosek

  208. jaguś stwierdza:

    Witam mam problem pani nauczycielka zadala mojemu synowi zebym nauczyla go podzialu wyrazów na gloski. Kto mi pomoże?

  209. Krzysztof stwierdza:

    Moja córka (szk. podst. czwarta klasa)miała podkreślić w wyrazach na tablicy wszystkie samogłoski. Popełniła podobno błąd, bo nauczycielka stwierdziła że „i” jeżeli pełni tylko funkcje zmiękczającą (ziemia, dzień), to nie jest samogłoską. Czy więc „i” jest samogłoską czy tylko bywa?

  210. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @Krzysztof, Jaguś
    Wszystko jest wyjaśnione w artykule.

  211. Stella stwierdza:

    Gratuluję wspaniałej strony.

  212. natalka stwierdza:

    Dzien dobry,jestem Natalka

    k-w’-a-c’-a-r-n’-a (kwiaciarnia)
    c’-a-s-t-e-cz-k-o (ciasteczko)
    i-m’-e-n’-i-n-y (imieniny)
    Czy to jest poprawnie? Dziekuje

  213. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ Natalka
    Prawie.
    k-w’-a-ć-a-r-ń-a (kwiaciarnia)
    ć-a-s-t-e-cz-k-o (ciasteczko)
    i-m’-e-ń-i-n-y (imieniny)
    Poprawki dotyczą wymowy (a tym samym oznaczania w nawet uproszczonym zapisie fonetycznym) zmiękczonych głosek c i n. Szczegóły w artykule Wymowa spółgłosek miękkich i zmiękczonych

  214. natalka stwierdza:

    Bardzo dziekuje.Mialam z tym duzo klopotu.Pani od j.polskiego
    napisala ze nie umiem dzielic na gloski i poprawila na:

    k-wi-a-ci-a-r-ni-a , ci-a-s-t-e-cz-k-o , i-m-i-e-n-i-n-y
    Czy tak tez jest poprawnie? IV klasa podst.

  215. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ Natalka
    Tak też jest poprawnie, jeśli mówimy o IV kl. SP. Zapis, którym ja się posługuję, naśladuje zapis fonetyczny (ale tylko częściowo).
    Gdybym ja dostał do oceny podział, jaki przedstawiła Pani poprzednio, stwierdziłbym raczej, że autorka nie tylko umie dzielić wyrazy na głoski, ale nawet zauważa zmiękczający wpływ i, tylko nie zna niuansów zapisu fonetycznego, co nie wpłynęłoby na moją pozytywną ocenę pracy. Uważam, że nauczycielka skrzywdziła Panią, zapewne z powodu przywiązania do jednego ze sposobów zapisu – bardzo uproszczonego i mniej wartościowego niż ten, którym się Pani posłużyła.

  216. natalka stwierdza:

    Jeszcze raz dziekuje.Bardzo mi Pan pomogl.Teraz moge porozmawiac z Pania i poprzec sie Pana opinia.Mysle ze Pani polonistka zmieni zdanie i ocene.Pozdrawiam (niby nic takiego,a tyle klopotu)

  217. B_kujpom stwierdza:

    A jaką funkcję pełni „i” w słowie iloraz?

  218. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ B_kujpom
    Głoski. Przecież wyjaśniałem to w artykule…

  219. natalka stwierdza:

    Dzien dobry Jeszcze raz poprosze Pana o opinie bo znowu mialam problem z gloskami,i juz mam metlik w glowie.Mialam wyrazy do podzialu na gloski i napisalam tak:

    u-cz-e-l-ni-a , cz-a-p-e-cz-k-a , li-pi-e-c , p-rz-e-j-ś-ci-e , pi-a-ni-s-t-a , li-cz-b-y , g-rz-e-bi-e-ń Czy dobrze bo juz sama nie wiem.

    Z tata zrobilismy to tak:
    u’-cz-e-l-ń-a , cz-a-cz-k-i , l’-i-p’-e-c , p-rz-e-j-ś-ć-i-e
    p’-a-ń-i-s-t-a , l’-i-cz-b-y , g-rz-e-b’-i-e-ń Pozdrawiam

  220. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ natalka
    u-cz-e-l-ń-a, cz-a-p-e-cz-k-a, l’-i-p’-e-c, p-rz-e-j-ś-ć-e, p’-a-ń-i-s-t-a, l’-i-cz-b-y , g-rz-e-b’-e-ń

  221. asiota1 stwierdza:

    Dobry wieczór
    Mój problem dotyczy również głosowania a mianowicie układania modeli głoskowych (białe, czerwone i niebieskie nakrywki) w kl. 1. Zgodnie z zasadami, które Pan umieścił w artykule (funkcje głoski i) w wyrazie np pionek jest 5 głosek, miotła – 5 głosek, kwiatek – 6 głosek. Według powyższego jeżeli dziecko głosuje p-i-o-n-e-k, m-i-o-t-ł-a i układa 6 nakrywek białych, i 3 czerwone- samogłoski i 3 niebieskie spółgłoski – mam to uznać za błąd? Bardzo proszę o pomoc – wskazówki metodyczne. Dziękuję. Świetna strona.

  222. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ asiota1
    Rzecz dotyczy edukacji wczesnoszkolnej, a ja nie jestem specjalistą w tym zakresie, więc nie chciałbym niczego sugerować. Dlaczego? Dlatego że z jednej strony mamy do czynienia ze sposobem łatwiejszym, służącym rozpoznawaniu spółgłosek i samogłosek, jednak mogącym ostatecznie powodować przyswajanie niewłaściwych nawyków, z drugiej zaś strony z metodą poprawną merytorycznie, lecz niekoniecznie dopasowaną do możliwości poznawczych dzieci. Dlatego ta metoda kolorowania liter zawsze budziła u mnie mieszane uczucia.

  223. pax stwierdza:

    Witam. Chciałabym wiedzieć, jakie są różnice jakościowe w wyrazach rzeka i krzak oraz kura i góra. ?

  224. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Zbyt ogólne pytanie, ale domyślam się, o co może chodzić. W pierwszej parze zapewne chodzi o rz. W wyrazie krzak jest ono realizowane jako sz (zob. Udźwięcznienia i ubezdźwięcznienia głosek, a w rzeka jako ż. W drugiej parze dotyczy to pary głosek k – g. W obu wypadkach rzecz dotyczy kategorii dźwięczności. Odsyłam do artykułu Podział głosek polskich

  225. milunia stwierdza:

    Witam.
    Proszę o podpowiedź co do podziału wyrazu tornister na głoski- czy forma t-o-r-n’-i-s-t-e-r czy t-o-r-n-i-s-t-e-r jest właściwa? ( synteza fonemowa wyrazu w przedszkolu-ćwiczenie z zakresu Co to za słowo??? Z góry dziękuję,zagłębiona w lekturę Pańskich artykułów.

  226. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ milunia

    t-o-r-ń-i-s-t-e-r
    W tym słowie nie jest wymawiane n, lecz ń, które pod względem fonologicznym jest odrębnym fonemem i ma inne cechy – n jest przednio-, a ń środkowojęzykowe.

  227. Małgosia stwierdza:

    Witam serdecznie,
    Mam pytanie o słowo „świeczka” i jego podziale na głoski. Czy „i” jest tu tylko zmiękczeniem i jako, że występuje przed samogłoską to nie jest samo w sobie głoską? Ja je jednak słyszę w tym wyrazie. Z góry dziękuję.

  228. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ Małgosia
    Litera i jest tu tylko zmiękczeniem. To, co Pani może słyszeć, to tzw. jota, pojawiająca się przy asynchronicznej wymowie zmiękczeń. Polecam artykuł Wymowa spółgłosek miękkich i zmiękczonych

  229. Małgosia stwierdza:

    Bardzo dziękuję.

  230. mala stwierdza:

    Witam proszę serdecznie o podział wyrazu „podniósł” na głoski

  231. Sikora stwierdza:

    Witam!
    Czy jest takie słowo w języku polskim, w którym jest udźwięcznienie POSTĘPOWE?

  232. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ Sikora
    Nie. Wszystkie udźwięcznienia mają charakter wsteczny.
    Udźwięcznienia i ubezdźwięcznienia głosek

  233. Kachna stwierdza:

    Cieszę się że znalazłam ten blog. Dziękuję Panie Łukaszu.
    Takie elementarne podstawy gramatyki i ortografii są niesamowicie potrzebne do przypomnienia nauczycielom w edukacji wczesnoszkolnej.
    Ja skorzystałam.

  234. asiota1 stwierdza:

    Dobry wieczór,
    Ć, ń, ś, ź piszemy przed spółgłoskami, a si, ni, zi przed samogłoskami. A czy takie wyrazy jak sikorka, zima, nitka itp. gdzie jest odstępstwo od tej reguły można nazwać je wyjątkami?

  235. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ asiota1
    Trudno w tym wypadku mówić o odstępstwie. Po prostu i pełni tutaj podwójną funkcję — i głoski, i zmiękczenia. Z tego wynika taka pisownia. Chodzi o to, że i nie jest w zapisie podwojone? Nie powiela się go, gdyż byłoby to sztuczne i nienaturalne.
    Zasada, którą podałem, ma ułatwić przyswojenie pisowni i pod tym względem jest funkcjonalna, gdyż nikt pod jej wpływem w pisowni tych wyrazów nie użyje zmiękczenia diakrytem.

  236. maggi stwierdza:

    Dzień dobry Panu,
    1.Uprzejmie proszę o ustosunkowanie się do poniższego wpisu, który znalazłam na jednej ze szkolnych stron internetowych: „Jeśli spółgłoska miękka występuje przed inną spółgłoską, wtedy tworzy dwie głoski,
    np. dzik, konik, głoskujemy: dz-i-k, k-o-n-i-k”.
    Czy w tych dwóch przypadkach podział na głoski nie powinien wyglądać następująco: dź-i-k oraz k-o-ń-i-k?

    2. W kilku wymienionych przez Pan przypadkach w podziale na głoski gdzie słyszalna jest głoska „sz” w wyrazie, pisze Pan „rz” np. podział na głoski wyrazu chrząszcz – podaje Pan: ch-rz-ą-sz-cz – nie dorównuję Panu w wiedzy polonistycznej, słyszę jednak głoskę „sz” po głosce ch, czy może Pan wytłumaczyć ten podział.

    Będę bardzo wdzięczna za odpowiedź,

  237. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ Maggi
    Dla mnie zacytowana formułka jest niezrozumiała. Jeśli zaś chodzi o podział, to we wszystkich budzących Pani wątpliwości wypadkach problem polega na tym, czy stosujemy zapis maksymalnie zbliżony do fonetycznego, czy bardziej zbliżony do mocno ułomnej, jednak bliższej wyobraźni uczniów praktyki szkolnej. Gdybym chciał użyć rzetelnego, profesjonalnego zapisu fonetycznego, musiałbym wymowę niektórych wyrazów zapisać jeszcze inaczej.

  238. betty stwierdza:

    Witam!
    Proszę o pomoc w rozwiązaniu problemu… Otóż jednym z zadań mojego syna było narysowanie przedmiotów, których nazwa kończy się DWUZNAKIEM „ZI”… Zostawiliśmy to miejsce nieuzupełnione, wychodząc z założenia, że takie wyrazy nie istnieją… Jeśli kończą się literami „zi” – to „zi” nie jest w tym miejscu dwuznakiem… „I” jest tutaj zmiękczeniem i samogłoską… Syn dostał „minusa”… Kto ma rację?
    Proszę o odpowiedź..
    Pozdrawiam. Betty

  239. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ Betty
    Dwuznak to dwie litery oznaczające jedną głoskę. Zi na końcu wyrazu nie jest dwuznakiem, więc wyrazy, których wymagano w poleceniu, nie istnieją. Następnym razem zamiast stawiać kreskę, proponuję zamieścić w wyznaczonym miejscu stosowne wyjaśnienie. Wtedy nie będzie niedomówień.

  240. betty stwierdza:

    Dziękuję! 🙂

  241. toja stwierdza:

    Proszę o pomoc w głoskowaniu wyrazu dźwięk. Córka w ćwiczeniach ma podane dź/wi/ę/k. Dlaczego w tym przypadku „wi” jest głoską?

  242. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ toja
    Dlatego, że i jest tylko znakiem zmiękczenia, nie głoską, czyli słyszalnym dźwiękiem. Wyjaśniałem to w artykule.

  243. ania80_xl stwierdza:

    ja z córką I klasa mamy problem z dwuznakami.
    Czy:
    -„si”-w wyrazie Grzesia,
    -„si”-w wyrazie siedzą,
    -„ci”-w wyrazie pyszności, to dwuznaki?

  244. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ ania80_xl
    W pierwszych dwóch przykładach tak, są to dwuznaki oznaczające głoskę ś, jednak w ostatnim i jest słyszalne, więc są tam dwie głoski: ć oraz i

  245. ania80_xl stwierdza:

    Nie wiem,jak Nauczyciele w I klasie szkoły podstawowej,to interpretują, bo dedukując z polecenia do zadania,wnioskuję,że dzieci mają za dwuznak traktować tylko:cz,sz,rz,ch,dz,dż,dź.

  246. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ ania80_xl
    Niestety, jest to bardzo możliwe.

  247. asiota1 stwierdza:

    Dzień dobry,
    Mam pytanie i bardzo proszę o pomoc. W wyrazie ziemia będzie 4 głoski: zi-e-mi-a czy 5 głosek zi-e-m-i-a (wg tej reguły jeżeli i stoi przed samogłoską to nie oznacza samodzielnej głoski – to wyrazie ziemia powinno być 4 głoski) bo w elementarzu jest 5 głosek i obok jest wyraz Kazio który ma 4 głoski?
    A może to jest uzależnione od tego że wyrazie ziemia głoska i (druga) jest dokładnie słyszana i wymawiana i dlatego jest 5 głosek w tym wyrazie?

  248. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ asiota1
    Prawdopodobnie autor podręcznika założył asynchroniczną artykulację miękkiego m. Temat rozwinąłem w artykule Wymowa spółgłosek miękkich i zmiękczonych

  249. asiota1 stwierdza:

    Czyli ziemia może mieć 4 lub 5 głoesk i obydwie formy są poprawne?
    W przypadku ucznia I klasy szkoły podstawowej mam uczyć że wyrazie ziemia jest 4 głoski czy 5 głosek?

  250. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ asiota1
    Można tak powiedzieć, gdyż wszytko zależy tu od indywidualnej wymowy. Osobiście uczyłbym, że są 4 głoski.

  251. Ivo stwierdza:

    Proszę o pomoc w glosowaniu. W ćwiczeniach do klasy I mamy wyraz wiedźma, według mnie: wi-e-dź-m-a (w’-e-dź-m-a), a tu jedno wydawnictwo każe głoskować w-i-e-dź-m-a, drugie natomiast moją wersję. Niestety jestem jedyna z klas I-III z tą wersją. I co z tym zrobić?

  252. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ Ivo
    w’-e-dź-m-a
    Nie trzeba bezkrytycznie trzymać się tego, co w podręczniku, bo zdarzają się błędy. Trzeba to tylko wyraźnie zaznaczyć uczniom, żeby wiedzieli, że jest inaczej, niż napisano, i nie myśleli, że nauczyciel źle uczy.

  253. Ivo stwierdza:

    Bardzo dziękuję Panie Łukaszu, zgadzam się w 100%, pozdrawiam

  254. aaaaaa1 stwierdza:

    Dlaczego używamy liter ó oraz u na oznaczenie tej samej głoski?
    Dlaczego używamy ę oraz ą na oznaczenie samogłosek nosowych?

  255. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ aaaaaa1
    1. Obie te litery oznaczają tę samą głoskę, ale różne jest jej pochodzenie. Głoska oznaczana przez ó wykształciła się z długiego o (powstałego po zaniku jerów, ale to skomplikowana historia), które po zaniku iloczasu przeszło w u.Normalne u nie miało takich perypetii.
    2. To też jest świadectwo historii. Pierwotnie istniały w polszczyźnie o i e nosowe (tak jak obecnie). Jednak w pewnym momencie ich wymowa ujednoliciła się do a nosowego. Po jakimś czasie a nosowe zanikło i w zależności od sąsiedztwa fonetycznego przechodziło w o lub e nosowe, z tym że niekoniecznie zmienione w ten sposób wyrazy wyglądały jak przed ujednoliceniem, gdyż w wielu miejscach nosówki się pozamieniały. Dziwne oznaczenie o nosowego (a z ogonkiem) jest pamiątką po tych przemianach, aczkolwiek trudno dokładnie powiedzieć, dlaczego to nielogiczne oznaczenie się utrwaliło.
    W zasadzie wszystkie rozbieżności w zapisie głosek w polszczyźnie są świadectwem procesów historycznojęzykowych.

  256. Pums stwierdza:

    Witam proszę o pomoc z wyrazami ozdoby i tablica ile mają głosek.

  257. kasia stwierdza:

    Witam, a dlaczego porzeczka jest napisana przez ‚ż’ ?

  258. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ kasia
    Z tych samych powodów jak np. Niemiec zapisany jako ńem`ec (ten zapis powinien wydać się jeszcze bardziej „rażący”) — chodzi o wymowę. Rz wymawia się jako ż i to właśnie zaznaczyłem. Starałem się w miarę możliwości zbliżyć do zapisu fonetycznego, stąd kilka zapisów może wydać się osobom mniej świadomym błędnymi, np. dźeń. Gdybym chciał jes ich zapis.zcze bardziej zbliżyć się do zapisu fonetycznego, wyrazy te wyglądałyby jeszcze dziwniej i mało kto potrafiłby zinterpretować.

  259. Anna stwierdza:

    Mam pytanie odnosnie tworzenia sylab przez „i” czy i tworzy tylko i wylacznie sylabe jak jest przed samogloska lub jak wystepuje samo???
    Niebo – nie tworzy sylaby??
    Boisko- tworzy?
    Niedziela- nie tworzy??
    Pisali – pierwsze tworzy i drugie tez???

  260. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ Anna
    Zgadza się.

  261. Ola stwierdza:

    „Jeżeli litera i występuje przed spółgłoską lub na początku albo na końcu wyrazu, oznacza samodzielną głoskę (ale jednocześnie zawsze jest znakiem zmiękczenia poprzedzającej ją spółgłoski).” Moje pytanie. W jaki sposób i na początku wyrazu zmiękcza poprzedzającą ją spółgłoskę? Córka w podręczniku do 4 klasy ma napisane, że i może oznaczać samogłoskę, być znakiem miękkości spółgłoski i jedno i drugie. Czyli 3 funkcje…

  262. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ Ola

    Córka w podręczniku do 4 klasy ma napisane, że i może oznaczać samogłoskę, być znakiem miękkości spółgłoski i jedno i drugie. Czyli 3 funkcje…

    Nie. Dwie funkcje. Może być zmiękczeniem, samodzielną głoską albo pełnić obie funkcje jednocześnie. Pełnienie dwóch funkcji jednocześnie nie jest jednak pełnieniem żadnej trzeciej funkcji.

  263. Dawid stwierdza:

    Mam pytanie dotyczące słyszalność i. Jeżeli dziecko w wyrazie niedziela słyszy i przez co z 6 głosek zaznaczy głosek 8 czy popełnia błąd czy nie?
    Czy słyszalność i ma znaczenie przy poprawności głoskowania?

  264. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ Dawid
    Akurat w tym wyrazie nie może słyszeć i, nawet jotacja w nim nie powinna wystąpić, gdyż ń i nie są wymawiane asynchroniczne.

  265. monika stwierdza:

    linijka-ile ma głosek????

  266. bas stwierdza:

    proszę o pomoc-le wyrazy maja głosek:
    cisza,siedzieli,zdanie,pisali,pięć,niedziela,boisko,piłka,biegnie,strzelił

  267. major stwierdza:

    A jak z tą porzeczką :)?

  268. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ major
    Chodzi o pisownię, gdy wyjaśniam wymowę tego wyrazu? Wyjaśniałem to już w jednym z poprzednich komentarzy.

  269. ula stwierdza:

    Proszę podzielić na głoski wyraz: jarzębina i żołędzie.

  270. anika stwierdza:

    Dziękuję za artykuł. Fantastycznie, jasno Pan wyjaśnił zasady. Jestem mamą zerówkowicza i takie przypomnienie czegoś z czego przeciętny człowiek nie korzysta się na co dzień jest bardzo cenne.
    Mam tylko jedną wątpliwość i prosiłabym o wyjaśnienie.
    We fragmencie Pisownia zmiękczeń napisał Pan:
    „Wielu uczniów ma problemy z pisownią zmiękczeń, np. nie wiedzą, kiedy wybrać ś, a kiedy si. Zasada jest prosta i wynika z reguły podanej powyżej:
    Jeśli spółgłoska miękka występuje przed samogłoską, jej miękkość oznaczamy za pomocą litery i.
    Jeśli spółgłoska miękka występuje przed inną spółgłoską, jej miękkość oznaczamy kreseczką.”
    Jak ta druga zasada ma się do wyrazów zima i dzik podanych przez Pana we fragmencie wcześniejszym I – zmiękczenie czy głoska? W końcu nie piszemy źma, dźk.

  271. ZuzannaHop stwierdza:

    Bardzo proszę o odpowiedź, ile głosek jest w wyrazie „zwierzę”? wg mnie 5, a wg nauczycielki mojej córki jest 6.Twierdzi Ona, że powinniśmy policzyć „i”
    czy nie obowiązuje tu przypadkiem zasada, że i występuje przed samogłoską, więc jest znakiem zmiękczenia?
    Z góry dziękuję i serdecznie pozdrawiam

  272. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ ZuzannaHop
    W uproszczonym zapisie fonetycznym podzielimy ten wyraz: z-w`-e-ż-e. Wychodzi 5 głosek i inaczej się tego policzyć nie da. W tej pozycji i jest tylko znakiem zmiękczenia, nie głoską.

  273. Miki stwierdza:

    Bardzo proszę o pomoc , ile głosek mają wyrazy : wanna, panna , inny. Z góry dziękuję.

  274. berenikamonika stwierdza:

    ile głosek ma dźwięk i czajnik?

  275. kolczyk14 stwierdza:

    Proszę o informacje ile głosek ma wyraz PIESEK?
    Uczyłam się wg powyzszych zasad i napisałam 5 głosek, ale na klasówce przekreslono mi i napisano 6 głosek, więc juz nie wiem, czy czegoś nie rozumiem…
    pzdr

  276. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ kolczyk14
    Zasadniczo wyraz ten ma 5 głosek, chyba że jest wymawiany z jotacją — wtedy ma ich 6. Jotacja nie jest jednak ani wzorcowa, ani konieczna. W świetle opisów gramatycznych wyodrębnienie 5 głosek wydaje się lepsze, jednak w ujęciu opisowym wszystko zależy od wymowy danej osoby.

  277. glowski stwierdza:

    Witam. Serdecznie proszę o podzielenie wyrazu bielusienki na głoski. Dziękuję .

  278. ewko stwierdza:

    Witam
    Nie jestem pewna według artykułu wyraz Ziemia ma 5glosek.Zgadzasie

  279. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ ewko
    ź-e-m`-a — 4 głoski.

  280. nemira stwierdza:

    Witam,
    Z artykułu zrozumiałam, że „zima” to 4-ry głoski, jednak nasza Pani od edukacji wczesnoszkolnej twierdzi, że 3głoski. Czy może Pan potwierdzić jak jest i wskazać literaturę która mówi na ten temat podając konkretne przykłady.

  281. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ nemira
    O ile można się spierać o liczbę głosek w niektórych wyrazach, to w wyrazie zima głoski są 4 i nie da się tego inaczej rozstrzygnąć. Głoska i jest w tym wyrazie wyraźnie słyszalna. Rozstrzygnie to pierwszy lepszy podręcznik do gramatyki lub fonetyki, bo to jest podstawowa wiedza…

  282. Maria stwierdza:

    W wyrazie np. mamusia jest 6 głosek i 7 liter, 3 czy 4 samogłoski? Moja koleżanka polonistka twierdzi, że 4, bo ,,i” mimo iż jest zmiękczeniem nie straciło pozycji samogłoski. Wg niej mamusia to 6 głosek, 7 liter, 4 samogłoski.

  283. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ Maria
    m-a-m-u-ś-a – 6 głosek
    Przecież tego i w ogóle w tym wyrazie nie słychać, więc jak może być jakąkolwiek głoską?

  284. Kasia stwierdza:

    Ile głosek występuje w słowach obiecanki cacanki

  285. ewiczka stwierdza:

    Nasiona, ziemniaki, kuchnia – ile jest głosek w tych wyrazach i jak to wytłumaczyć? Proszę o pomoc bo są to wyrazy z wczorajszego sprawdzianu dla klas trzecich. Dziękuję za pomoc i pozdrawiam.

  286. Maria stwierdza:

    nasiona to 6 głosek( si jest 1 głoską), 7 liter, 3 sylaby
    ziemniaki to 7 głosek( si,ni liczy się po 1 głosce si,ci to zmiękczenie) 9 liter, 3 sylaby
    kuchnia to 5 głosek( ch,ni to po 1 głosce), 7 liter, 2 sylaby
    Głoskę słyszę i wymawiam, literkę widzę i piszę
    Mówimy n-a-si-o-n-a, piszemy n-a-s-i-o-n-a itd.

  287. Totmes stwierdza:

    Witam,
    moje dziecko ma teraz głoski w szkole, więc szukam w zakamarkach pamięci pozostałości po swojej edukacji. Dużo czasu minęło, ale jestem prawie pewien, że mnie uczono, iż nie ma głosek d’ i r’. Coś się zmieniło w nauczaniu/fonetyce czy pamięć mnie zawodzi?

  288. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ Totmes
    Dlaczego miałoby ich nie być? Są konteksty fonetyczne, w których występuje zmiękczenie tych głosek.

  289. bezimienny stwierdza:

    nikt do tej pory nie zwrócił uwagi na wyrazy pokroju „walii”, „japonii” itp. — czy mógłby Pan naświetlić w jaki sposób należy je dzielić na głoski i sylaby?

    np. „w-a-l’-i-i” oraz „j-a-p-o-n’-i-i”, czy raczej „w-a-l’-j-i” oraz „j-a-p-o-n’-j-i”?

    a jeśli chodzi o sylaby: „wa-li-i” oraz „ja-pon-i-i”? (widzę tu pewną możliwość niekonsekwencji)

    podobnie: co z wyrazem „dania” (w duchu poprzednich pytań: jako kraj, a nie potrawa)?

    w razie możliwości chciałbym zapytać omówienie wariantów wymowy synchronicznej i asynchronicznej.

    z góry dziękuję

  290. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ bezimienny
    Są tu możliwe różne warianty wymowy. Podwojone „i” wymawia się rzadko. Znacznie częściej występuje tu „j”, wydłużone „i”, czasami pojedyncze „i”. To artykulacyjnych przyzwyczajeń danej osoby.

  291. Totmes stwierdza:

    @Łukasz Rokicki
    Poczułem się wywołany do odpowiedzi :), dlatego poszperałem trochę po sieci i znalazłem stronę polonistki http://mediana28.blogspot.com/2014/01/co-trzeba-umiec-z-fonetyki.html, która chyba uczyła się podobnie jak ja, ponieważ w p.6 pomija głoski d’ i r’. Jestem laikiem, ale jakbym miał uzasadniać, to bym powiedział, że historycznie r’ przeszło w rz, a w zapożyczeniach np. akwarium, to wyraźnie słychać rj a nie ri. Podobnie d raczej nie słychać di tylko dj np. diament i jakbym miał dzielić na głoski zgodnie z zasadą, że „głoski mówimy i słyszymy”, to bym zapisał d-j-a-m-e-n-t.

  292. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ Totmes
    Owszem, zmiękczenie tych głosek ma miejsce w wyrazach zapożyczonych – o historii „r” Pan wspomniał, a „d” przeszło w „dz”. Jeśli chodzi o wymowę, to zwykle występuje w tego typu wyrazach jotacja, ale rzecz w tym, że nie zawsze, bo różne osoby mogą te miejsca wymawiać inaczej. Wiem, że są podziały, które uwzględniają te miękkie warianty. I chyba należy je uwzględniać, bo możemy je usłyszeć w wyrazach dinozaur, didżej, ring, riposta, risotto, disco polo. Jest takich wyrazów więcej.

  293. Totmes stwierdza:

    Dziękuję za wyjaśnienie. Podane przez Pana przykłady wyrazów są faktycznie przekonujące.

  294. Zuzka772 stwierdza:

    A słowo korzenie ile ma głosek?

  295. bezimienny stwierdza:

    z przedstawionego wyjaśnienia rozumiem, że prawidłowe są głoskowania „w-a-l-j-a” i „j-a-p-o-ń-j-a”? zastanawia mnie wyraz „dania”, który głoskować można (przynajmniej wg mnie) na dwa sposoby zależnie od znaczenia: „d-a-ń-a” (potrawy) oraz „d-a-ń-j-a” (kraj).

    zagadka dla czytelników: czy znają inne wyrazy o tego rodzaju podwójnym czytaniu? (ta sama pisownia, inne głoskowanie) sam przytaczam inny znany mi przykład: „tarzanie” (wołacz imienia i nazwa czynności)

  296. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ bezimienny
    Przykład z Tarzanem/tarzaniem ciekawy. Jeśli chodzi o Walię i Japonię, to niektórzy wymawiają nj, a niektórzy po prostu ń. Jeśli zaś chodzi o wyraz dania, to coś jest na rzeczy, przynajmniej u wielu osób.

  297. dwa stwierdza:

    ś-i-k-o-r-k-a tak jest

  298. Marysia stwierdza:

    W wyrazie wiedźma jest 5 głosek?

  299. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ Marysia
    Tak.

  300. Jacek stwierdza:

    Panie Łukaszu napisał Pan, że nie ma żadnego polskiego wyrazu, w którym głoska miękka symbolizowana literą ć, ń, ś, ź lub dwuznakiem dź poprzedzałaby samogłoskę. A jak to jest z wyrazem „zadośćuczynienie”, gdzie po „ć” występuje „u”? Pozdrawiam serdecznie.

  301. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @Jacek
    Dobrze Pan to wypatrzył. Mamy tu do czynienia z pewnym wyjątkiem, który zresztą bardzo łatwo wyjaśnić. Otóż mamy tutaj do czynienia z tzw. zrostem. Tutaj dwa odrębne wyrazy zrosły się w jeden i stąd taka sytuacja ortograficzna.

Zostaw komentarz

Silnik: Wordpress - Theme autorstwa N.Design Studio. Spolszczenie: Adam Klimowski. Modyfikacja: Łukasz Rokicki.
RSS wpisów RSS komentarzy


Karmar - Zakład stolarski | Meble na wymiar
kuchnie, szafy, komody - Radom, Skaryszew, Kozienice