Wydaje się czy wydaje się być, czyli o orzeczeniach imiennych raz jeszcze

Język, Składnia, Wskazówki poprawnościowe Komentarze (0) »

Pora na rozstrzygnięcie kolejnego dylematu, który jest źródłem nagminnie popełnianego błędu językowego, często spotykanego zarówno w mówionej, jak i pisanej odmianie języka, także, a może nawet przede wszystkim, w mediach i wypowiedziach osób mniej lub bardziej publicznych. Które formy są poprawne: wydaje się czy wydaje się być; okazać się czy okazać się być?

Przeczytaj cały artykuł »

Ubierać, ubierać się, wkładać, zakładać…

Język, Leksyka/semantyka, Wskazówki poprawnościowe 4 komentarze »

Jak powinno się mówić (i oczywiście pisać): ubrać koszulę, ubrać się w koszulę, założyć koszulę czy włożyć koszulę; założyć okulary czy włożyć okulary? Problem ten omówię w dalszej części artykułu. Zanim jednak przejdę do rzeczy, podzielę się z Państwem pewnym znaleziskiem:

Screenshot strony onet.pl

Przeczytaj cały artykuł »

O mieszkańcach państw inaczej

Ciekawostki, Język, Leksyka/semantyka, Ortografia 12 komentarzy »

Czy nazwy mieszkańców państw, przedstawicieli narodowości, grup etnicznych, mieszkańców regionów geograficznych itp. takie jak Szwajcar, Francuz, Polka, Tatar można rozpoczynać małą literą? I tak, i nie. Nie, ponieważ nazwy tego typu piszemy wielką literą, nawet jeśli mają charakter obraźliwy. Zdarzają się jednak rzeczowniki pospolite o brzmieniu identycznym jak nazwy mieszkańców lub mieszkanek państw, regionów czy przedstawicieli grup etnicznych, które wiele osób z pełnym przekonaniem rozpoczyna wielką literą. Tymczasem jest to błąd wynikający z utrwalonego błędnego sposobu myślenia. Przyznam się, że nie myślałem, że tego typu nazw jest tak wiele…

W dalszej części artykułu umieszczam mały słowniczek tego typu wyrazów pisanych małą literą. Wielu z nich przeciętny użytkownik języka nie zna. Niektóre z nich nie są nawet notowane w słownikach! Domyślam się, że sam nie wszystkie uwzględniłem (szczególnie te mniej znane lub używane w specjalistycznych odmianach języka), więc jeśli ktoś zna inne nazwy tego typu, proszę o dopisywanie ich w komentarzach, żebym mógł uzupełnić nimi niniejszy artykuł. Zachęcam do włączenia się w ten sposób do tworzenia tego jedynego w swoim rodzaju minisłowniczka.

Przeczytaj cały artykuł »

Wódka, gorzałka, okowita…, czyli o etymologii nazw alkoholi

Ciekawostki, Język 10 komentarzy »

Dawno, dawno temu jedna z czytelniczek w komentarzu do artykułu Humor z wypracowań szkolnych [1] spytała mnie, czy piję wódeczkę. Niestety, nie lubię ani smaku ani zapachu tego nader popularnego w naszym kraju trunku. I chyba dobrze, bo jak mówi popularne porzekadło: od wódki rozum krótki. Co gorsza, fakt niszczenia przez alkohol komórek nerwowych w mózgu został już dawno naukowo potwierdzony. Co prawda, niektórzy bagatelizują problem, twierdząc, iż liczba niszczonych komórek nie jest zbyt wielka w stosunku do ogólnej ich liczby w mózgu, jednak pomijają zasadniczy fakt, iż zniszczenia te mają charakter nieodwracalny, a ponadto nigdy nie można przewidzieć, które komórki zostaną w danym momencie zniszczone, tak więc spożywanie alkoholu nie tylko może powodować problemy z pamięcią, ale też prowadzić do upośledzenia sprawności ruchowej, zdolności analizowania i wykorzystywania informacji, a także do nieodwracalnego pogorszenia wzroku, słuchu i innych zmysłów.

Dlaczego poruszam ten temat? Bo właśnie ten artykuł poświęcę kwestii pochodzenia najpopularniejszych wyrazów określających wódkę. Przy okazji też wspomnę o pochodzeniu nazwy jeszcze jednego napoju alkoholowego i zakończę pewną anegdotką.

Niezależnie od tematu artykułu do picia jednak bardziej polecam kawę (ostatnie badania wykazały, że jej picie nie wiąże się z zagrożeniem dla zdrowia, wszelakoż zalecam zachowanie umiaru) lub poczciwą herbatę — najlepiej z miodem zamiast cukru (pycha!) lub jej zieloną odmianę.

Przeczytaj cały artykuł »

Wymowa spółgłosek miękkich i zmiękczonych

Baza wiedzy, Fonetyka, Język 2 komentarze »

W artykułach Głoski i litery oraz Podział głosek polskich omówiłem opisane w tytułach zagadnienia zgodnie z tzw. gramatyką szkolną, gdzieniegdzie wzmiankując o praktycznych odstępstwach od niej. Sprawa zgodności codziennych praktyk językowych w zakresie fonetyki z gramatyką szkolną to obszerne zagadnienie, dostrzegane przez bardziej dociekliwych czytelników (cieszy mnie, że tacy tu zaglądają), dlatego zajmę się tym, o co najczęściej pytany jestem w e-mailach (przynajmniej w odniesieniu do fonetyki), czyli kwestią wymowy spółgłosek miękkich i zmiękczonych.

Przeczytaj cały artykuł »

Świat przedstawiony i jego składniki

Baza wiedzy, Literatura, Terminy literackie 5 komentarzy »

Charakteryzowanie świata przedstawionego to elementarna umiejętność w zakresie analizy dzieła literackiego. Teoretycznie powinien się nią wykazać nawet oporny na zdobywaną wiedzę absolwent szkoły podstawowej. A praktycznie?

Goszcząc w jednym z nie najgorszych liceów na ustnej maturze, miałem nieprzyjemność wysłuchać prezentacji ucznia poświęconej kreowaniu świata przedstawionego w powieściach jednego z twórców literatury fantasty. Ponieważ szanowny abiturient raczył wygadywać androny (do których chyba sam nie był przekonany…) na tle przypadkowo dobranych slajdów, postanowiłem go dobić w dosyć perfidny sposób. Poprosiłem więc, by zdefiniował występujące w temacie jego prezentacji pojęcie świat przedstawiony. Jak się zapewne Państwo domyślają, nie miał on już nawet nie zielonego, ale nawet seledynowego pojęcia o tym, co ów termin oznacza. Bywa więc i tak, dlatego pokrótce wyjaśnię, czym jest świat przedstawiony i jakie są jego składniki.

Przeczytaj cały artykuł »

Silnik: Wordpress - Theme autorstwa N.Design Studio. Spolszczenie: Adam Klimowski. Modyfikacja: Łukasz Rokicki.
RSS wpisów RSS komentarzy