Dwoma czy dwiema?

Język, Odmiana, Wskazówki poprawnościowe   

Do napisania tego artykułu natchnęła mnie ta oto informacja z portalu… mniejsza o nazwę:

Legia Warszawa wygrała 3-2 (1-2) z Piastem Gliwice i pozostaje niepokonana w tym sezonie w Ekstraklasie. Choć goście prowadzili już dwoma bramkami, to „Wojskowi” zdołali odrobić straty.

Ten news to tylko jedna z wielu podobnych piłkarskich opowieści. Co więcej, jest to opowieść, która choć piękna i mobilizująca, skłoniła mnie do podzielenia się pewną refleksją…

W powyższym zdaniu błędu nie ma, gdyż obie formy są dopuszczalne. Co nie znaczy, że mogą być bez ograniczeń stosowane wymiennie.

Zacznijmy od tego, że mamy tu do czynienia z dosyć specyficznym liczebnikiem: dwa, który dosyć nietypowo zachowuje się właśnie w narzędniku — w połączeniu z rzeczownikami przyjmuje on jedną z dwóch form w zależności od rodzaju rzeczownika, do którego się odnosi (istotny jest tu rodzaj w liczbie pojedynczej):

forma dwoma występuje w połączeniu z rzeczownikami wszystkich trzech rodzajów gramatycznych,
forma dwiema występuje tylko w połączeniu z rzeczownikami rodzaju żeńskiego.

Dlatego powiemy: dwoma chłopcami, dwoma oknami, dwoma stołami, ale dwiema bramkami lub dwoma bramkami, dwiema ławkami lub dwoma ławkami itd.

Nie można oczywiście użyć formy dwiema z rzeczownikami rodzaju innego niż żeński, nie powiemy więc *dwiema oknami, lecz dwoma oknami, nie *dwiema stołami, lecz dwoma stołami. Nie można więc mówić o wymienności w obie strony.

Niezależnie od tego, forma dwiema w połączeniu z rzeczownikami rodzaju żeńskiego jest wyrazistsza znaczeniowo i zalecałbym (bez straszenia popełnieniem błędu) używanie formy dwoma z rzeczownikami rodzaju męskiego i nijakiego, a formy dwiema z rzeczownikami rodzaju żeńskiego.

Na koniec ciekawostka. Można nawet wyobrazić sobie teoretyczną (chociaż wcale nie taką teoretyczną) sytuację, w której właśnie forma liczebnika będzie wykładnią rodzaju rzeczownika! Niemożliwe? A jednak! Weźmy nieodmienny wyraz guru. Jeśli powiemy, że rozmawialiśmy z dwoma guru, będzie wiadomo, że chodzi o dwóch mężczyzn lub mężczyznę i kobietę, jeśli natomiast użyjemy formy dwiema guru, będzie jasne, że chodzi o dwie kobiety.

4 komentarze do “Dwoma czy dwiema?”

  1. Nick(t) stwierdza:

    To nie jest błąd! Obie formy uznaje się za poprawne (por. http://poradnia.pwn.pl/lista.php?id=11141 oraz http://www.polskieradio.pl/9/305/Artykul/572469,Dwoma-dwiema-obydwoma-oboma-obydwiema-obiema).

  2. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Przyznaję rację. Nie jest to błąd, ale forma obiema w odniesieniu do rodzaju żeńskiego jest jednak uznawana za lepszą. Więc dążmy do tego, co lepsze!
    Mam nadzieję, że obecna forma wpisu już nie budzi Pana zastrzeżeń.

  3. dobrastrona stwierdza:

    „używanie formy dwoma z rzeczownikami rodzaju męskiego i nijakiego, a formy dwiema z rzeczownikami rodzaju męskiego.” – czy ostatnie słowo nie powinno brzmieć „żeńskiego”?

  4. Łukasz Rokicki stwierdza:

    Oczywiście, że tak. Dziękuję.

Zostaw komentarz

Silnik: Wordpress - Theme autorstwa N.Design Studio. Spolszczenie: Adam Klimowski. Modyfikacja: Łukasz Rokicki.
RSS wpisów RSS komentarzy


Karmar - Zakład stolarski | Meble na wymiar
kuchnie, szafy, komody - Radom, Skaryszew, Kozienice