Kościół rzymsko-katolicki, rzymskokatolicki czy rzymsko katolicki?

Język, Ortografia, Wskazówki poprawnościowe   

O pisowni wyrazów związanych z kultem religijnym można by stworzyć opasłe tomiska. Warto więc zwrócić uwagę na kilka najważniejszych związanych z tym problemów. Dziś o jednym z najpowszechniej popełnianych błędów w tym zakresie. Co gorsza, błąd, o którym napiszę, jest tak rozpowszechniony, że — jak się wydaje — duża część księży katolickich nie ma pojęcia… do jakiego kościoła należą!

Zacznijmy więc od podstaw. Jak należy zapisywać przymiotnik występujący w nazwie najpopularniejszej instytucji religijnej w Polsce: rzymsko-katolicki, rzymskokatolicki czy rzymsko katolicki?

Kwestię zapisu wyrazu kościół omawiałem w artykule Kościół — wielką czy małą literą?, więc uznaję ją za wyjaśnioną: wszystko zależy od tego, czy mamy na myśli budynek, grupę wiernych danego wyznania czy związek wyznaniowy. Przejdźmy więc do odpowiedzi na postawione w tytule pytanie.

Zasady pisowni przymiotników złożonych, a to one określają pisownię przedmiotowego wyrażenia, są proste. Omówiłem je szczegółowo w artykule Pisownia przymiotników złożonych.

Zadajmy więc podstawowe pytanie: ile religii wyznają katolicy interesującego nas obrządku? Głupie pytanie? Tylko pozornie… Gdyby bowiem było tak, że wyznają oni jakiś — przepraszam za wyrażenie — miks religii starożytnego Rzymu i katolicyzmu, czyli np. zastąpili Jowisza Trójcą Świętą, podrzędne bóstwa połączyli dajmy na to ze świętymi, a wyrocznie utożsamili z biblijnymi prorokami, pisownia z dywizem byłaby uzasadniona, bo ich religia łączyłaby w sobie elementy dwóch religii wskazanych w nazwie — wywodzącej się z mitologii religii starożytnego Rzymu i katolicyzmu. Tak jednak nie jest, gdyż chodzi tu o jedną religię, a ściślej mówiąc, o konkretną jej odmianę, czyli katolicyzm w obrządku rzymskim, czyli mówiąc trywialnie — „po rzymsku” (w Rzymie znajduje się od stuleci centralny ośrodek administracyjno-duchowy katolicyzmu, do Soboru Watykańskiego II obrzędy religijne sprawowano po łacinie, czyli w języku starożytnego Rzymu, a podstawę sprawowania ich stanowi nadal Mszał rzymski). Skoro tak, to wyrazy tworzące określenie tego wyznania pozostają w stosunku podrzędnym — wyraz rzymski jest określeniem „wersji” katolicyzmu. Działa tu ta sama zasada, która stosuje się m.in. do wyrazów jasnoniebieski, stałonapięciowy itp. W związku z tym:

Jedyną poprawną formą zapisu jest rzymskokatolicki.

Formy *rzymsko-katolicki i spotykana gdzieniegdzie *rzymsko katolicki (jak na obrazku poniżej) są błędne.

Jeśli rzymskokatolicka parafia umieszcza w Internecie, na tablicy przy wejściu do kościoła czy w jakimkolwiek innym miejscu błędną formę, to tak jakby jakieś liceum określało się w dokumentach, na tabliczkach i stronie www jako *licełum. Kompromitacja? Tak, i to dużego kalibru. Takie rzeczy jednak się zdarzają, jak widać na załączonych obrazkach…

6 komentarzy do “Kościół rzymsko-katolicki, rzymskokatolicki czy rzymsko katolicki?”

  1. romkozaur stwierdza:

    Mam pytanie do autora powyższego tekstu. Czy aby na pewno zapis „starożytny Rzym” jest poprawny? Czy wyraz „starożytny” nie jest częścią nazwy własnej i nie powinien być zapisany z wielkiej litery. Ponadto, czy „Mszał Rzymski” zapisał Pan poprawnie? Dlaczego wyraz „Rzymski” pisze Pan z wielkiej litery? Przecież to jest przymiotnik i drugi wyraz tytułu, wiec powinien być pisany z małej litery. Pozdrawiam. Roman

  2. Łukasz Rokicki stwierdza:

    1. Zapis starożytny Rzym jest poprawny. Przymiotnik starożytny nie jest częścią nazwy własnej, lecz określeniem epoki. Nie piszemy przecież np. *Średniowieczna Polska, lecz średniowieczna Polska.
    2. Tutaj ma Pan rację. Nie wiem, dlaczego w tekście znalazł się taki zapis.

  3. Poliglota stwierdza:

    Poprawna wersja to „II Sobór Watykański” a nie „Sobór Watykański II” – to kalka z łaciny. Ewentualnie: II sobór watykański.

  4. Hanna stwierdza:

    Prosto, klarownie, jasno! Świetne objaśnienie, teraz z pewnością zapamiętam.

  5. Mirka stwierdza:

    Czy użycie skrótów Parafia rzym.-kat., Parafia rzym-kat lub Parafia rzym.kat.. Według mnie możliwy jest skrót to: Parafia rzymskokat.. Jedyną poprawną formą zapisu jest rzymskokatolicki. Jest to nazwa więc zapis powinien brzmieć Parafia Rzymskokatolicka. Czy mam rację, czy jednak skróty mogą być?

  6. Łukasz Rokicki stwierdza:

    @ Mirka
    SJP podaje jednoznaczną odpowiedź: rzymskokat. => http://sjp.pwn.pl/slowniki/rzymskokatolicki.html

Zostaw komentarz

Silnik: Wordpress - Theme autorstwa N.Design Studio. Spolszczenie: Adam Klimowski. Modyfikacja: Łukasz Rokicki.
RSS wpisów RSS komentarzy


Karmar - Zakład stolarski | Meble na wymiar
kuchnie, szafy, komody - Radom, Skaryszew, Kozienice