Awans zawodowy rozpoczęty i niezakończony przed 1 września 2018 r. — kontrowersje

Sprawy szkolne   

Nauczyciele, którzy staż w celu uzyskania wyższego stopnia awansu zawodowego rozpoczęli przed 1 września 2018 r., mogą mieć wątpliwości dotyczące zasad, którym podlegają, szczególnie w zakresie sporządzania sprawozdania z realizacji planu rozwoju zawodowego — czy obowiązuje je rozporządzenie z 2013 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli, czy też podlegają pod odnośne rozporządzenie z 2018 r. Niestety, doszły mnie informacje, że różne organy stosują w tej sprawie różne praktyki.

Teoretycznie § 17 rozporządzenia z 2018 r., stanowiący o utracie mocy rozporządzenia z 2013 r., powinien zamykać sprawę, tak jednak nie jest.

Rzecz w tym, że nauczyciele rozpoczynający staż w czasie obowiązywania rozporządzenia z 2013 r. opracowywali plan rozwoju zawodowego, który stanowił podstawę ich działań w okresie stażu oraz punkt odniesienia przy formułowaniu ich oceny pracy za okres stażu. Czynili to na gruncie ówcześnie obowiązującego rozporządzenia, które ustalało konkretne wymagania wobec nauczycieli. Plany rozwoju zawodowego i — rzecz jasna — sporządzane po zakończeniu stażu sprawozdania odnosiły się do realizacji zadań wynikających z rozporządzenia, a wyszczególnionych w planie rozwoju. To czyniło procedurę weryfikacji przejrzystą — widać było, w jaki sposób i w jakim stopniu nauczyciel wykonał działania, do których zobowiązał się na mocy wymagań prawnych.

W 2019 r. pojawiły się jednak wątpliwości, czy sprawozdanie z realizacji planu rozwoju zawodowego powinno odnosić się do wymagań, o których mowa w nowym rozporządzeniu, czy też w rozporządzeniu z 2013 r. Niestety, z tego, czego się dowiedziałem, wynika, że część nauczycieli została zmuszona do sporządzania sprawozdań według nowych wymagań. Jest to stanowisko sprzeczne ze zdrowym rozsądkiem, gdyż niektórzy nauczyciele już na starcie byliby na straconej pozycji, np. nauczyciele kontraktowi ubiegający się o stopień nauczyciela mianowanego, na których § 7 ust. 1 pkt 3 nowego rozporządzenia nakłada obowiązek prowadzenia w wymiarze co najmniej 4 godzin w roku szkolnym zajęcia w obecności opiekuna stażu. Rozporządzenie z 2013 r. nie precyzowało liczby godzin w tym zakresie, więc jeśli ktoś w pierwszym lub drugim roku odbywania stażu odbył mniej godzin lekcji obserwowanych, może spotkać się z zarzutem, że nie dopełnił tego wymogu, nawet gdyby później nadrobił to w kolejnych latach (rozporządzenie w sensie literalnym nie mówi nic o możliwości uśrednienia tychże godzin…). Jest to oczywiście sytuacja absurdalna, w której prawo działałoby wstecz, co jest niezgodne z zapisami konstytucji, mającej przecież pierwszeństwo nad aktami prawnymi niższego rzędu. Podobnie trudne. aczkolwiek wykonalne, byłoby spełnienie wymagań określonych w punkcie 4, nakładającym obowiązek przeprowadzenia 2 lekcji otwartych w okresie stażu, o czym nie było w ogóle mowy w starym rozporządzeniu. Problem jest więc istotny, tym bardziej że wszelkie uchybienia dotyczące tych wymagań byłyby w sprawozdaniu doskonale widoczne ze względu na przyjętą metodę konstruowania przedmiotowych sprawozdań w odniesieniu do kolejnych punktów rozporządzenia. Drugi problem polega na tym, że porównanie sprawozdania z realizacji planu, w którym planowane działania były pogrupowane inaczej niż w sprawozdaniu, czyni ocenę pracy nauczyciela trudniejszą, sprzyja pomyłkom, przeoczeniom i nadużyciom.

Jest więc oczywiste, że nauczyciele, którzy rozpoczynali staż w czasie obowiązywania starego rozporządzenia, powinni wykazywać się realizacją zadań określonych w planie sporządzonym na jego podstawie. Takie też podejście przejawiają specjaliści od prawa oświatowego na portalach edukacyjnych. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w art. 125 Ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych, który stanowi:

Staż na kolejny stopień awansu zawodowego nauczyciela rozpoczęty i niezakończony przed dniem 1 września 2018 r. jest odbywany według dotychczasowych przepisów.

Rzecz znamienna, że cytowany zapis nie zawiera dookreślenia zakresu nadal obowiązujących przepisów ani wyłączeń w tej kwestii, wobec czego przyjąć należy, że odnosi się do całości odnośnych regulacji.

Pamiętać również należy o art. 9c ust. 3 Karty nauczyciela, który stanowi:

W okresie stażu nauczyciel realizuje własny plan rozwoju zawodowego zatwierdzony przez dyrektora szkoły, uwzględniający wymagania, o których mowa w art. 9g ust. 10. Po zakończeniu stażu nauczyciel składa dyrektorowi szkoły sprawozdanie z realizacji tego planu.

Kluczowe i rozstrzygające jest tutaj sformułowanie tego planu, które zamyka drogę do wymuszania na nauczycielu rozliczania się z działań nieujętych w zatwierdzonym planie rozwoju. Co więcej, nie nakłada też na nauczycieli obowiązku dostosowywania zatwierdzonego już planu do wymagań nowego rozporządzenia.

Niestety, prawnicy swoje, część urzędników swoje, niektórzy nawet posuwają się do zarzucania niekompetencji nauczycielowi składającemu sprawozdanie według dotychczasowych zasad. Rzecz w tym, że gdyby nauczyciel spotkał się z odmową przyjęcia sprawozdania z realizacji planu rozwoju zawodowego z przyczyn formalnych, czyli z powodu odniesienia się do wymogów zawartych w rozporządzeniu z 2013 r., lub z tegoż powodu nie uzyskał wyższego stopnia awansu zawodowego, mógłby dochodzić swoich praw nie tylko na drodze administracyjnej, lecz w razie niespełnienia roszczeń również na drodze sądowej.

Zostaw komentarz

Silnik: Wordpress - Theme autorstwa N.Design Studio. Spolszczenie: Adam Klimowski. Modyfikacja: Łukasz Rokicki.
RSS wpisów RSS komentarzy