Co łączy Konrada Wallenroda i Gonzala Jarę, czyli nie tylko Najki z Samotraki

Fonetyka, Język, Moda językowa, Zapożyczenia i wpływy obce 3 komentarze »

Miałem o tym napisać już dawno, ale jak zwykle zapomniałem. I również jak zwykle zdarzyło się coś, co kazało mi przypomnieć sobie o tym… Owszem, o zjawisku, któremu poświęcam ten wpis, pisał już nierównany profesor Miodek we wspomnianym w tytule niniejszego tekstu artykule Najki z Samotraki, ale skoro można dorzucić kilka przykładów, warto to zrobić.

Przeczytaj cały artykuł »

Liczba mnoga od przymiotnika dobry

Baza wiedzy, Fonetyka, Język, Odmiana, Ortografia, Wskazówki poprawnościowe 2 komentarze »

Wydawałoby się, że sprawa jest tak oczywista, że nie warto o niej pisać, a ja chyba straciłem już pomysły i chwytam się w akcie rozpaczy za pisanie o „oczywistych oczywistościach”. Jest jednak inaczej, bo skoro rzecz jest tak oczywista, to dlaczego moje biedne uszy są bombardowane błędną formą liczby mnogiej przymiotnika dobry w rodzaju męskoosobowym? Bo prawda też jest taka, że ja naprawdę nie piszę o błędach potencjalnych, czyli takich, które teoretycznie można popełnić, ale w praktyce się ich nie popełnia, tylko o takich, które w pewnym momencie usłyszę lub zobaczę o jeden raz za dużo…

Przeczytaj cały artykuł »

U zwykłe czy kreskowane?

Baza wiedzy, Ciekawostki, Fonetyka, Język, Ortografia 7 komentarzy »

Drodzy uczniowie (i nie tylko), zanim jeszcze raz zapytacie mnie, czy dane słowo pisze się przez „u” zwykłe czy przez „u kreskowane”, wiedzcie, że takie pytanie jest bezprzedmiotowe! Zapamiętajcie to:

U zwykłe czy kreskowane

W związku z powyższym, jeśli musicie zadać takie pytanie, mówcie o „u” zwykłym i „o” kreskowanym.

Dlaczego tak? Chociażby ze względu na kształt liter. Kreska jest nad o, nie nad u. Oczywiście, piszę o języku polskim, gdyż w innych językach rzeczywiste „u” kreskowane wystąpić może.

Zasadnicze pytanie brzmi jednak: skąd wzięła się dwoistość zapisu tej samej głoski (niezależnie od zapisu o oraz u wymawiane są jako u) i skąd ten (pozorny) brak logiki? O tym w dalszej części artykułu.

Przeczytaj cały artykuł »

Udźwięcznienia i ubezdźwięcznienia głosek

Baza wiedzy, Fonetyka, Język 15 komentarzy »

Rozbieżności między pisownią wyrazów a ich wymową wydają się nam domeną języków obcych, szczególnie francuskiego, angielskiego, niemieckiego. Być może w wypadku tamtych języków są szczególnie widoczne, jednak nie brak ich również w polszczyźnie. Tyle że my nawet nie dostrzegamy, iż zjawisko to jest powszechne i ma związek z kilkoma głównymi procesami fonetycznymi związanymi ze zmianą dźwięczności danej głoski. Omówię je w dalszej części artykułu, który powstał z poczucia potrzeby treści zawartych w tekście Głoski i litery.

Przeczytaj cały artykuł »

Wymowa spółgłosek miękkich i zmiękczonych

Baza wiedzy, Fonetyka, Język Komentarze (0) »

W artykułach Głoski i litery oraz Podział głosek polskich omówiłem opisane w tytułach zagadnienia zgodnie z tzw. gramatyką szkolną, gdzieniegdzie wzmiankując o praktycznych odstępstwach od niej. Sprawa zgodności codziennych praktyk językowych w zakresie fonetyki z gramatyką szkolną to obszerne zagadnienie, dostrzegane przez bardziej dociekliwych czytelników (cieszy mnie, że tacy tu zaglądają), dlatego zajmę się tym, o co najczęściej pytany jestem w e-mailach (przynajmniej w odniesieniu do fonetyki), czyli kwestią wymowy spółgłosek miękkich i zmiękczonych.

Przeczytaj cały artykuł »

Podział głosek polskich

Baza wiedzy, Fonetyka, Język 58 komentarzy »

W artykule poświęconym głoskom i literom zapowiedziałem, iż osobno omówię zagadnienie typologii (czyli podziału) głosek występujących w polszczyźnie. Skupię się jednak tylko na tych cechach, które są istotne z punktu widzenia ucznia, tj. na podziale na samogłoski i spółgłoski, głoski twarde i miękkie, dźwięczne i bezdźwięczne, ustne i nosowe, gdyż to o nich najczęściej mówi się w szkole, a świadomość tych podziałów może być przydatna do poznania i zrozumienia pewnych innych zagadnień. Pozostałe podziały, w zasadzie nieistotne dla uczniów, pomijam, by nie zaciemniać im obrazu sytuacji.

Przeczytaj cały artykuł »

Głoski i litery

Baza wiedzy, Fonetyka, Język 305 komentarzy »

Tym razem zajmę się zagadnieniem, które z czystym sumieniem można określić jako elementarne. I chociaż jest ono omawiane już na wczesnym etapie edukacji, okazuje się, że istnieje zapotrzebowanie, by wspomnieć o nim również w tym miejscu, zwłaszcza że jego nieznajomość lub znajomość niepełna w praktyce uniemożliwia na dalszym etapie edukacji opanowanie elementarnych wiadomości i umiejętności z zakresu słowotwórstwa.

Chodzi o różnice między głoską a literą. Chociaż samo rozróżnienie tych pojęć nie jest dla większości użytkowników języka problemem, o tyle już zastosowanie tej wiedzy w praktyce bywa dla wielu kłopotliwe, zwłaszcza jeśli w grę wchodzi znak i, którego rola może być dwojaka.

Dla ścisłości należy zauważyć, że sprawa jest o wiele bardziej skomplikowana niż się wydaje, dlatego, żeby nie mącić w głowach tym, którzy szukają najważniejszych wiadomości na ten temat, ograniczę się do tego, co absolutnie niezbędne. Temat dotyczący rodzajów głosek omówię w odrębnym artykule.

Przeczytaj cały artykuł »

Bałagan ze skrótowcami

Fonetyka, Język, Refleksje 2 komentarze »

Niedawno w czasie odczytywania ogłoszeń duszpasterskich pewien proboszcz naraził się na śmiech wiernych, gdy zdarzyło mu się przez pomyłkę odczytać skrót USA jak zwykły wyraz, czyli ʼusaʼ (zam. ʼu-es-aʼ). Przy tej okazji przypomniała mi się zasłyszana kilkanaście lat temu rozmowa, w której pewien młody człowiek naśmiewał się ze spotkanego w sklepie — jak to określił — „wieśniaka”, który zapytał sprzedawcę o cenę telewizora marki JVC, odczytując ten skrót po polsku (ʼjot-fał-ceʼ) zamiast — jak się powszechnie przyjęło — po angielsku (ʼdżej-wi-siʼ). Przez to zamiast — jak inni — z udawaną dyskrecją chichotać w rękaw, zacząłem się zastanawiać, jak to jest z tymi nieszczęsnymi skrótowcami, a dokładniej z zasadami ich odczytywania. I zdałem sobie sprawę, że jest to problem pomijany przez poradniki, podręczniki i inne fachowe źródła. Owszem, skrótowcom poświęca się w nich miejsce, ale służy to zwykle omawianiu zasad ich tworzenia i zapisywania, tymczasem kwestia praktyki języka mówionego jest w nich skrzętnie pomijana. I nic dziwnego, bowiem nie tylko politycy mają zwyczaj zamiatania trudnych tematów pod dywan. A problem odczytywania skrótowców jest jednym z tych, których lepiej nie tykać… Ja niemniej jednak skorzystam z okazji, by zanurzyć się w sam środek wspomnianego w tytule bałaganu…

Przeczytaj cały artykuł »

Silnik: Wordpress - Theme autorstwa N.Design Studio. Spolszczenie: Adam Klimowski. Modyfikacja: Łukasz Rokicki.
RSS wpisów RSS komentarzy


Karmar - Zakład stolarski | Meble na wymiar
kuchnie, szafy, komody - Radom, Skaryszew, Kozienice