Kebab czy kebap?

Baza wiedzy, Język, Ortografia, Wskazówki poprawnościowe, Zapożyczenia i wpływy obce 6 komentarzy »

No właśnie. Nigdy się nad tym nie zastanawiałem (zapewne dlatego, że nie miałem styczności z rzeczoną potrawą) — do momentu, gdy zwrócono moją uwagę na szyld (a właściwie dwa szyldy o tej samej treści) pokazany na załączonej fotografii. W pierwszej chwili zareagowałem śmiechem i uwieczniłem to dziwowisko, później jednak postanowiłem sprawdzić, czy rzeczywiście jest to kompromitujący błąd. To, co ustaliłem, rzuca nieco inne światło na zasygnalizowany problem i zadziwiło mnie nieco. Sprawa nie jest bowiem tak oczywista, jak mogłoby się to zrazu wydawać, a w grę wchodzą różnorodne argumenty z dziedziny „historii kuchni”, historii języka (tym razem nie tyle polskiego co obcego) i nie tylko.

Przeczytaj cały artykuł »

Wolnostojący czy wolno stojący? O pisowni połączeń przysłówków z przymiotnikami

Baza wiedzy, Język, Leksyka/semantyka, Ortografia, Wskazówki poprawnościowe 4 komentarze »

Dziś odpowiem na jedno z serii podobnych pytań:

Chciałabym dowiedzieć się, jak należy zapisywać wyrażenie „wolno stojący”. Moim zdaniem powinno się pisać osobno, jednak nigdy nie spotkałam się z pisownią inną niż „wolnostojący” — czy to w ogłoszeniach, czy to w gazetach.
Z kolei w Internecie na stronach poświęconych tematyce językowej raz jest napisane tak, a raz inaczej.

Pisownia połączeń przysłówków z imiesłowami i przymiotnikami jest kwestią będącą przedmiotem wątpliwości językowych, tym bardziej że norma ją regulująca stwarza możliwość różnych interpretacji, nie zawsze zgodnych z rozstrzygnięciami źródeł poprawnościowych. Co gorsza, pozostające w sprzeczności opinie niektórych językoznawców nie zawsze, niestety, można w tej kwestii uznać za wystarczająco uzasadnione i zgodne z założeniami normy i intencjami jej twórców. W takiej sytuacji należy odciąć się od powstałego chaosu, odwołać się do samej zasady, zrozumieć ją i przełożyć na konkretne przypadki.

W artykule tym omówię samą zasadę, wskażę jej zastosowania w praktyce, a na samym końcu rozstrzygnę pisownię wskazanego w tytule słowa.

Przeczytaj cały artykuł »

Odmiana wyrazów zakończonych na -ia oraz -ja

Baza wiedzy, Język, Odmiana, Ortografia, Wskazówki poprawnościowe, Zapożyczenia i wpływy obce 16 komentarzy »

Odmiana rzeczowników zakończonych na -ia i -ja jest źródłem wielu ortograficznych wątpliwości i błędów. Jak to często bywa, byłoby ich mniej, gdyby użytkownicy języka lepiej znali krótkie i nieskomplikowane reguły i stosowali się do nich. Znajdzie się, co prawda, ileś przypadków trudnych do rozstrzygnięcia nawet na gruncie istniejących norm, ale stanowią one margines.

Przeczytaj cały artykuł »

Pisownia nazw jezior, mórz, cieśnin, oceanów, gór, przełęczy i innych obiektów geograficznych

Baza wiedzy, Język, Ortografia, Wskazówki poprawnościowe Komentarze (0) »

Nierzadko spotykam się z pytaniami dotyczącymi stosowania lub niestosowania wielkiej litery w pisowni wyrazów takich jak morze, góra, jezioro, cieśnina itp. przy okazji podawania nazw obiektów geograficznych. Fakt, że te wyrazy niekiedy rozpoczynane są wielką literą, niekiedy małą wprowadza u niektórych dezorientację. Niepotrzebnie. Jak w większości wypadków zasada jest prosta, a problem sprowadza się do jej zrozumienia i zastosowania w praktyce.

Przeczytaj cały artykuł »

Dosiego roku czy Do siego roku?

Baza wiedzy, Język, Leksyka/semantyka, Ortografia, Wskazówki poprawnościowe 4 komentarze »

W poprzednim artykule omówiłem pisownię wyrażenia Nowy Rok w życzeniach noworocznych. Dziś kolejna kwestia związana z pisownią życzeń składanych z tej okazji. Chodzi mianowicie o rozstrzygnięcie, która forma zapisu jest poprawna: Do siego roku czy Dosiego roku. Nie od rzeczy będzie również wyjaśnić, co tak sformułowane życzenia naprawdę znaczą, gdyż jak się wydaje, wiele osób składa je, nie do końca zdając sobie sprawę z ich znaczenia, a czasami wręcz nic na ten temat nie wiedząc…

Przeczytaj cały artykuł »

Szczęśliwego Nowego Roku czy nowego roku?

Baza wiedzy, Język, Ortografia, Wskazówki poprawnościowe Komentarze (0) »

Po nieco żartobliwych życzeniach bożonarodzeniowo-noworocznych przyszedł czas na poważniejszy, chociaż również świąteczny temat. Wielu użytkowników zastanawia się na pewno, jakiej litery należy użyć, składając życzenia noworoczne (nie żadne *Życzenia Noworoczne — miejcie, ludzie, trochę umiaru w stosowaniu wielkiej litery) w formie pisemnej, i czy w związku z tym życzyć szczęśliwego nowego roku czy Nowego Roku; wszelkiej pomyślności w nowym roku czy Nowym Roku?

Przeczytaj cały artykuł »

Jaka końcówka: -om czy ?

Baza wiedzy, Język, Odmiana, Ortografia, Wskazówki poprawnościowe 2 komentarze »

Mimo że sprawa wydaje się oczywista, czasami spotykam się z takim właśnie pytaniem, nie tylko ze strony uczniów. Dostałem też od czytelników kilka próśb o podanie uniwersalnej reguły stosowania tych końcówek. Wątpliwość dotyczy przede wszystkim odmiany rzeczowników rodzaju żeńskiego i wynika zazwyczaj z nieopanowania bardzo prostej i łatwej do zapamiętania reguły oraz z niechęci do gramatycznej refleksji nad wypowiedzią, a przecież bez niej, jeśli nie ma się wyćwiczonych nawyków i intuicji językowej, trudno pisać i mówić poprawnie.

Przeczytaj cały artykuł »

Interpunkcja przed wyrazami który, co, jaki itp. po przyimku

Baza wiedzy, Język, Ortografia, Wskazówki poprawnościowe 2 komentarze »

Rzecz, o której napiszę tym razem, wynika z potrzeby uzupełnienia wyjaśnień zawartych w zakończeniu artykułu Konstrukcje dzięki czemuś… — zakres stosowania i interpunkcja. Zasygnalizowałem tam istnienie konstrukcji wymagających przełamania automatycznych przyzwyczajeń związanych ze stawianiem przecinka przed wprowadzającymi zdania podrzędne zaimkami który, jak i czego.

Większość użytkowników polszczyzny wie, że przed wyrazami który, jaki stawia się przecinek. I za to im chwała. Szkoda tylko, że bardzo często wiedza ta nie jest poparta zrozumieniem budowy zdania podrzędnie złożonego i znajomością odnośnych zasad interpunkcji. Tymczasem przed „przedowi” (tak, wiem, przyimki są nieodmienne) nierówne, o czym w dalszej części artykułu.

Przeczytaj cały artykuł »

Poprawne zapisywanie godzin

Baza wiedzy, Język, Ortografia, Wskazówki poprawnościowe 22 komentarze »

W komentarzu do dawno już napisanego, ale wciąż cieszącego się dużym zainteresowaniem artykułu Poprawne zapisywanie dat jeden z czytelników zadał pytanie dotyczące poprawnego zapisywania godzin, szczególnie kwestionując tu i ówdzie stosowany zapis z podkreśloną liczbą minut w indeksie górnym. Czy miał rację? Jakie sposoby zapisywania godziny są dopuszczalne? O tym w dalszej części artykułu. Odpowiem również na pytania, czy lepszy jest zapis w formacie 12- czy 24-godzinnym, jak należy oznaczać północ i czy zapis cyfrowy godzin porannych poprzedzamy zerem wiodącym.

Przeczytaj cały artykuł »

U zwykłe czy kreskowane?

Baza wiedzy, Ciekawostki, Fonetyka, Język, Ortografia 7 komentarzy »

Drodzy uczniowie (i nie tylko), zanim jeszcze raz zapytacie mnie, czy dane słowo pisze się przez „u” zwykłe czy przez „u kreskowane”, wiedzcie, że takie pytanie jest bezprzedmiotowe! Zapamiętajcie to:

U zwykłe czy kreskowane

W związku z powyższym, jeśli musicie zadać takie pytanie, mówcie o „u” zwykłym i „o” kreskowanym.

Dlaczego tak? Chociażby ze względu na kształt liter. Kreska jest nad o, nie nad u. Oczywiście, piszę o języku polskim, gdyż w innych językach rzeczywiste „u” kreskowane wystąpić może.

Zasadnicze pytanie brzmi jednak: skąd wzięła się dwoistość zapisu tej samej głoski (niezależnie od zapisu o oraz u wymawiane są jako u) i skąd ten (pozorny) brak logiki? O tym w dalszej części artykułu.

Przeczytaj cały artykuł »

Silnik: Wordpress - Theme autorstwa N.Design Studio. Spolszczenie: Adam Klimowski. Modyfikacja: Łukasz Rokicki.
RSS wpisów RSS komentarzy