C. K. Norwid W Weronie — niekonwencjonalna interpretacja

Ciekawostki, Literatura, Romantyzm, Z przymrużeniem oka Komentarze (0) »

Na wstępie lojalnie uprzedzam, że przedstawiona niżej interpretacja nie nadaje się do użytku szkolnego i należy ją traktować z dużym przymrużeniem oka.

To nie jest tak, że czytam wiersz i dumam, jak można by sobie z niego, przepraszam za wyrażenie, interpretacyjne jaja zrobić. Po prostu kiedyś uczestniczyłem w ciekawych zajęciach warsztatowych, w czasie których prowadzący podzielił nas na grupy i poprosił o dokonanie… złej interpretacji wiersza Cypriana Kamila Norwida W Weronie. Niestety, nikogo z nas dokonywania złych interpretacji nie uczono, więc ciężko nam było cokolwiek wymyślić, toteż skończyło się na tym, że niczego nie wymyśliliśmy, a ja, gdy przyszła nasza kolej, a przyszła szybko, bo referowaliśmy wyniki pracy jako pierwsza grupa, musiałem po prostu improwizować, żeby cokolwiek powiedzieć. W sumie poszło mi dość gładko, a w dalszej części artykułu podzielę się z Państwem tym, co udało mi się wykoncypować.

Przeczytaj cały artykuł »

Zburzenie Bastylii — mit zamiast historii

Baza wiedzy, Ciekawostki, Oświecenie 8 komentarzy »

Gdy raz zrobi się wyjątek, później przychodzi to już łatwiej. Skoro więc raz zająłem się na tej stronie historią (przy okazji przypomnienia o właściwej dacie zakończenia II wojny światowej), teraz postanowiłem uczynić to ponownie.

14 lipca przypada święto narodowe Republiki Francji — rocznica tzw. zburzenia Bastylii, czyli wydarzenia, które zapoczątkowało rewolucję francuską (chociaż tak naprawdę jest tylko jej symbolicznym początkiem) i do tego stopnia obrosło legendą, że nawet media, a nawet nierzadko nauczyciele przedstawiają mit zamiast historycznych faktów; mit, który tak się ma do historycznej prawdy, jak Mickiewiczowska opowieść o Konradzie Wallenrodzie do rzeczywistego pierwowzoru. W przeciwieństwie jednak do piewców rewolucji Mickiewicz lojalnie uprzedził czytelników, że jego wersja zdarzeń ma charakter historycznej fikcji, i nikomu w nią wierzyć nie kazał…

Przeczytaj cały artykuł »

Kiedy skończyła się II wojna światowa?

Baza wiedzy, Ciekawostki, Współczesność 5 komentarzy »

Dziś nieco zmieniam tematykę, by zająć się historią, a szczególnie błędnymi informacjami, jakie corocznie podają dziennikarze 8 oraz 9 maja.

Oto właśnie obchodzimy ostatni dzień triduum Dnia Zwycięstwa. Dlaczego triduum? Ano dlatego, że — jak większość zapewne wie — zdania na temat tego, którą datę zakończenia II wojny światowej należy uznać za najlepszą, są podzielone. A i tak mało kto podaje prawdziwą…

Przeczytaj cały artykuł »

Świat przedstawiony i jego składniki

Baza wiedzy, Literatura, Terminy literackie 5 komentarzy »

Charakteryzowanie świata przedstawionego to elementarna umiejętność w zakresie analizy dzieła literackiego. Teoretycznie powinien się nią wykazać nawet oporny na zdobywaną wiedzę absolwent szkoły podstawowej. A praktycznie?

Goszcząc w jednym z nie najgorszych liceów na ustnej maturze, miałem nieprzyjemność wysłuchać prezentacji ucznia poświęconej kreowaniu świata przedstawionego w powieściach jednego z twórców literatury fantasty. Ponieważ szanowny abiturient raczył wygadywać androny (do których chyba sam nie był przekonany…) na tle przypadkowo dobranych slajdów, postanowiłem go dobić w dosyć perfidny sposób. Poprosiłem więc, by zdefiniował występujące w temacie jego prezentacji pojęcie świat przedstawiony. Jak się zapewne Państwo domyślają, nie miał on już nawet nie zielonego, ale nawet seledynowego pojęcia o tym, co ów termin oznacza. Bywa więc i tak, dlatego pokrótce wyjaśnię, czym jest świat przedstawiony i jakie są jego składniki.

Przeczytaj cały artykuł »

Winkelriedyzm — czym jest naprawdę

Baza wiedzy, Literatura, Romantyzm Komentarze (0) »

Winkelried pod Sempach - obraz Konrada GrobaNie da się na lekcjach języka polskiego w liceum nie wspomnieć o winkelriedyzmie. I owszem, wspomina się, ale wystarczy przejrzeć jakiekolwiek opracowanie, by stwierdzić, że to jedno z najważniejszych pojęć polskiego romantyzmu jest tłumaczone byle jak, tak jakby definiujące je osoby nie potrafiły lub nie chciały wykazać istoty tej idei. Jak się wydaje, ten sam problem dotyczy wielu nauczycieli, którzy owszem, podkreślają, że koncepcja ta jest odpowiedzią Słowackiego na Mickiewiczowski mesjanizm, wspominają, że w przeciwieństwie do niego jest to postawa aktywna itp. Niektórzy zapędzają się nawet do stwierdzenia, że winkelriedyzm to program odzyskania niepodległości przez Polskę na drodze walki zbrojonej. A to już jest teza bardzo ryzykowna.

W dalszej części artykułu wyjaśnię, czym jest naprawdę winkelriedyzm, i krótko zestawię tę ideę z koncepcją mesjanizmu sformułowaną przez Mickiewicza.

Przeczytaj cały artykuł »

Wiersz, proza, liryka, epika

Baza wiedzy, Literatura, Terminy literackie 2 komentarze »

Kolejna rzecz z rodzaju tych oczywistych. Niestety, jak się okazuje, wcale nie tak oczywistych, mimo że te pojęcia wbija się uczniom od zamierzchłych czasów podstawówki. Jednak są to działania bezskuteczne, a nawet wśród uczniów klas maturalnych spotyka się wcale nie tak rzadko niedopuszczalne utożsamienie wiersza z liryką, a prozy z epiką. Dlatego uznałem, że jest to kolejny problem, który zasługuje na omówienie.

Przeczytaj cały artykuł »

O liryce i lirykach, czyli fleksyjne rozterki

Język, Leksyka/semantyka, Odmiana, Terminy literackie, Wskazówki poprawnościowe Komentarze (1) »

Są w języku takie słowa, których odmiana wydaje się oczywista, ale do czasu… Komplikacje w tym zakresie uświadamiamy sobie, gdy wyraz ma kilka znaczeń, z czego najbardziej rozpowszechnione jest jedno, a pozostałe pojawiają się o wiele rzadziej. W takim przypadku nasuwa się dylemat związany z odmianą, która uzależniona jest wówczas od rodzaju gramatycznego i znaczenia wyrazu. Stąd biorą się na przykład wątpliwości, czy Adam Mickiewicz jest autorem liryk lozańskich, czy liryków lozańskich (stosowanie wielkiej litery nie ma tu uzasadnienia, gdyż jest to ogólne określenie tych wierszy, a nie tytuł zbioru).

Problem w tym akurat przypadku wynika z istnienia dwóch wyrazów: liryka i liryk, które łącznie mają aż trzy znaczenia i tyleż wzorców odmiany.

Przeczytaj cały artykuł »

Z dziejów recepcji Mazurka Dąbrowskiego — wieki XVIII i XIX

Literatura, Młoda Polska, Oświecenie, Pozytywizm, Romantyzm Komentarze (1) »

Cieszy mnie popularność opublikowanego niegdyś artykułu Mazurek Dąbrowskiego — dawniej i dziś, poświęconego naszemu hymnowi narodowemu. Gdy zdecydowałem się go opublikować, miałem silne przeświadczenie, że do pieśni tej przyjdzie mi jeszcze powrócić. Świadomość, że temat nie został wyczerpany, doprowadziła do tego, iż zdecydowałem się uzupełnić dotychczasowe rozważania o nowy aspekt, a mianowicie ten związany z recepcją Pieśni legionów… w literaturze.

Tym razem świadomość, że nie wszystko zostanie powiedziane, miałem jeszcze zanim napisałem pierwsze zdanie niniejszego artykułu. Muszę przyznać, że wielość nawiązań do utworu Wybickiego w literaturze polskiej zadziwiła mnie niepomiernie, a jeszcze bardziej wstrząsnęła mną konstatacja, że utwór ten spotkał się z dużym odzewem poza Polską — nie tylko w środowiskach emigracyjnych, nie tylko wśród innych ludów słowiańskich, ale także np. w państewkach niemieckich!

Dość powiedzieć, że pobieżne rozpoznanie zagadnienia doprowadziło mnie do stwierdzenia, że bogactwo materiału jest tak wielkie, że można by na ten temat książki pisać, co zresztą uczyniła niestrudzona badaczka naszego hymnu Dionizja Wawrzykowska-Wierciochowa. Cóż w takim razie jest moim celem? Przede wszystkim zasygnalizowanie rozmiarów zjawiska tym, których temat z jakichkolwiek względów zainteresuje, oraz zaprezentowanie i omówienie kilku najważniejszych tekstów powstałych pod natchnieniem Mazurka… oraz kilku mniej może znanych, ale również z jakichkolwiek względów wartych uwagi.

Przeczytaj cały artykuł »

Mickiewicz politeistą?

Literatura, Romantyzm, Z przymrużeniem oka Komentarze (1) »

Idę o zakład, że mało kto z Państwa zastanawiał się nad tym, jak trudną sztuką jest stawianie pytań. Nie tylko w pracy nauczyciela, ale w zasadzie we wszystkich już sferach życia. Niejeden nauczyciel, gdyby zeznawał pod przysięgą, przyznałby, że kiedyś tam musiał anulować jakieś pytanie albo uznać inne odpowiedzi niż pierwotnie zamierzał, gdyż okazało się zbyt wieloznaczne, nieprecyzyjne, źle sformułowane itd. Każdy przez to przechodzi. Również autorzy podręczników nie zawsze formułują właściwe pytania. Pół biedy, gdy pytanie jest ewidentnie złe, bo wtedy można je odpowiednio poprawić lub pominąć. Gorzej, gdy jest pozornie poprawne, zwłaszcza formalnie, a autor, formułując je, nie zwrócił uwagi na coś istotnego, jak w przykładzie, który omówię w dalszej części wpisu.

Przeczytaj cały artykuł »

Fortepian Szopena

Literatura, Romantyzm 4 komentarze »

Wielkiemu Polakowi w 162. rocznicę śmierci
ŁR

Lecz Ty? — lecz ja? — uderzmy w sądne pienie
Nawołując: „Ciesz się późny wnuku!…
Jękły głuche kamienie
Ideał sięgnął bruku — —”

          C. K. Norwid Fortepian Szopena

Wiersz Fortepian Szopena… Wszyscy go znamy, a przynajmniej mamy świadomość, że istniał i „coś tam było o nim w szkole”. Na pierwszy rzut oka może on wydać się jednym z tych wierszy pochwalnych, jakich w literaturze nie brakuje. Byłoby jednak zbytnim uproszczeniem poprzestać na tej konstatacji. Warto bowiem zastanowić się, za co Norwid wychwala Chopina i dlaczego czyni to w taki, a nie inny sposób. Jeśli bowiem wczytamy się w ten wiersz nieco głębiej, trudno będzie oprzeć się wrażeniu, że nikt chyba lepiej nie pojął istoty przesłania zawartego w muzyce Chopina niż Norwid. Przynajmniej nikt spośród ludzi tamtej epoki. Może z wyjątkiem niemieckiego kompozytora Roberta Schumanna…

Niestety, mało kto znajduje w sobie chęć, by przedrzeć się przez meandry Norwidowskiego języka poetyckiego i w ten sposób zrozumieć zarazem dwóch wielkich artystów epoki romantyzmu — Chopina i Norwida. Dla mnie jednak właśnie wiersz Fortepian Szopena stał się kluczem do zrozumienia, kim tak naprawdę był Chopin, jaka była jego muzyka i co stanowiło jej wartość (a także o jej wartości). A im więcej się o Chopinie dowiadywałem, tym częściej powracałem myślą do utworu Norwida.

W dalszej części artykułu spróbuję poddać utwór Norwida głębszej i nieco innej niż przyjęta w dydaktycznej praktyce analizie. Czynię to, gdyż moim zdaniem tradycyjne podejście do tego dzieła powoduje jego znaczne zubożenie, skupienie się na formie, artystycznym kształcie. A Szopen?… Cóż, w większości analiz w pewnym momencie ginie on z pola widzenia, co jest niedopuszczalnym błędem.

Przeczytaj cały artykuł »

Silnik: Wordpress - Theme autorstwa N.Design Studio. Spolszczenie: Adam Klimowski. Modyfikacja: Łukasz Rokicki.
RSS wpisów RSS komentarzy


Karmar - Zakład stolarski | Meble na wymiar
kuchnie, szafy, komody - Radom, Skaryszew, Kozienice